ISS Schoolcontact , vrijdag 14 dec om 12:55 UTC

De Kenilworth School in Kenilworth, Engeland, maakt op vrijdag 14 dec om 12:55 UTC een rechtstreekse verbinding met Serena Aunon-Chancellor, KG5TMT, in ISS. De verbinding wordt door GB4KSN bij de school verzorgd.

De uitzending vanuit ISS zal over een groot deel van Europa en zeker in Nederland goed te ontvangen zijn op 145,800 MHz in smalband FM. Houdt wel rekening met de doppler correctie van +/- 3 kHz.

Tevens worden beelden van de activiteiten op school via het ISS kanaal van de BATC uitgezonden. (

Zie hieronder voor de beschrijving van de school en de vragen die gesteld gaan worden.

73’s Bertus



School Informatie:

Kenilworth School and Sixth Form is located in the historic town of Kenilworth in Warwickshire England, we are effectively in the dead centre of England.

The school is made up of 1880 students and just over 200 teaching and support staff.

We are a true comprehensive school meaning that we do not select students on their academic abilities when starting school and teach students with a range of academic abilities. This being said, we are the top performing non selective school in the whole of Warwickshire, Coventry and Solihull based on last year’s GCSE results and have been judged as an Outstanding school by Ofsted and have recently been awarded World Class School status.

The school has a successful and very popular Space, Rocket and Robotics extra-curricular club run by Mr Harwood – Suther. Students have taken part in many activities such as building their own Galilean telescopes, rocket cars and taking part in a number of robotic competitions organised by VEX, as well as taking part in regular stargazing events. We have also been extremely lucky to have hosted samples of moon rock for our students to look at on two occasions.

The school has also been awarded the Space Education Quality Mark (Silver) as well as the Teen Tech Award Centre for Innovation (Silver).

Students First Names & Questions:

  1. Max B. (Age 11): What surprised you the most when you entered space?
  2. Jacob G. (Age 12): Do you believe there is some form of living extra-terrestrial intelligent lifeforms beyond earth, not just bacteria and fossils?
  3. Eva R. (Age 11): During your training would you be able to describe your hardest moment and your most enjoyable experience from your training?
  4. George J. (Age 11): How do you find the food in space compared to when you are back on earth?
  5. Anya B. (Age 11): When you were a child did you always know you wanted to be an astronaut and fly to space?
  6. John T. (Age 13): Where would you prefer to live, on board The ISS or Earth?
  7. Elin B. (Age 11): What kind of plant life can be grown on the ISS as there is no oxygen or CO2 in space?
  8. Alfie S. (Age 11): Why do liquids when poured out in space, always form round blobs?
  9. Freddie B-S. (Age 12): From information that I have read, male astronauts say that “space” smells very metallic. Is it any different for female astronauts in space?
  10. Dorottya V. (Age 12): How will it be possible to live on Mars and plant trees, flowers, and create an earth like environment?
  11. Sam S. (Age 13): If you are in space, how does the zero gravity make you taller?
  12. Clarissa/Elly (Age 12): Is the sunrise brighter than on earth?
  13. Simon B. (Age 12): I am interested about Europa which orbits Jupiter. If life was found on Europa, what are the biological protocols to protect indigenous life and samples on or from other worlds?
  14. Esme H. (Age 11): How long did it take to get used to life on the space station?
  15. Matthew K. (Age 11): What is the daily day to day routine in regards to personal hygiene?
  16. Megan M. (Age 12): This is your first visit to the to the International Space Station. What are your thoughts on another opportunity and perhaps take part in a spacewalk?
  17. Nuala R. (Age 13): Does it feel like you’re moving when you’re on the ISS or do you just feel as though you are floating in the emptiness of space?
  18. Lior I. (Age 14): What do you think will change in space stations in the future decade?
  19. Melody H. (Age 11): What’s your favourite thing to do in space?
  20. Flora V. (Age 11): When you come back to earth do you see the earth differently than you did before you left?
  21. Tom E. (Age 11): What is the strangest thing you have seen in space?

Scholen of groepen die geinteresseerd zijn in een schoolcontact met ISS kunnen contact met ARISS opnemen via de website of mail sturen naar pe1keh(at)

ISS Schoolcontact maandag 10 dec, 14:12 Lokale tijd

Op maandag 10 december is weer een schoolcontact tussen het ruimtesation ISS en dit keer een school in Frankrijk te beluisteren. Het contact met Serena Aunon-Chancellor, KG5TMT wordt op de school verzorgd door F5KEM en verloopt dit keer in het Engels. Het signaal van ISS zal in een groot deel van Europa en dus ook bij ons goed waarneembaar zijn op 145,800 MHz met +/- 3 kHz doppler verschuiving.


Hieronder volgt nog de presentatie van de school en de vragen die door de kinderen gesteld gaan worden.




Location Information:

Due to its geographical location, Thiviers has always had a commercial vocation, and the reputation of its agricultural products has largely contributed to its expansion.
As a medieval fortified town, Thiviers was always coveted for its strategic position, Thiviers was even many times destroyed, the town has been rebuilt again and again with the passage of history.
Thiviers is a place of pilgrimage on the way to Santiago de Compostela.
In the middle of the 18th century, for more than 174 years, Thiviers was an important place for earthenware. The small dynamic town of about 3000 inhabitants is famous for its many fairs and markets, including the Goose and the Duck in winter. The fairs of Thiviers were already known in the 15th century. In 1962, the city organized the first award-winning fair in the Dordogne, allowing it to obtain a label for its greasy markets and to be proclaimed “Capital of Foie Gras in Périgord”.
Ensuring the natural transition between the Limousin in the North and the great province of Aquitaine in the South, Thiviers is a gateway to the South of the Regional Natural Park Perigord-Limousin. Its geographical position is remarkable, on the RN21. On the other hand, its rail passenger and goods traffic ensures a continuous and ever increasing activity towards major centers. Several companies are located in Thiviers, “ARCADIE Sud Ouest” the Thiviers slaughterhouse and the Thiviers quarries are the two main ones.

School Information:

Located in a small town in a rural area, between Limoges and Perigueux, the College Leonce Bourliaguet hosts about 360 students between 11 and 15 years old.Leonce Bourliaguet was an imaginative and prolific author for the youth, born in Thiviers in 1895.
Besides the usual subjects (French, Maths, English, Spanish, History and Geography, P.E., Science, Music, Technology, Art), some of them have the opportunity, if they wish, to follow an artistic education (dance, music), a sport option (basketball) or a scientific option.
In this scientific option, the students have been working for several years on different themes related to space and astronomy. They join in different events such as the yearly Science Festival or scientific contests. Last year, they were among the French schools selected to work with the ISS.

Students First Names & Questions:

1. Etienne (10): What was the first thing you did aboard the ISS?
2. Lola (10): Did you always want to become an astronaut?
3. Lotte (13): Were you afraid during the Soyuz take-off?
4. Adele (13): Is it difficult to get used to zero-gravity?
5. Tiago (11): Do you sleep well in space?
6. Emma G (13): Is there any turbulence in the ISS as you would have with a plane?
7. Mayline (11): What was your first impression while performing a spacewalk?
8. Manon (11): Have you seen a lot of aurora borealis?
9. Antoine (11): Have you ever observed any bizarre or strange phenomenon aboard the ISS?
10. Kylian (14): Can you view the Thiviers quarries from space?
11. Nicolas (14): Is it possible to take a picture of Thiviers from space?
12. Emma D (13): What do you usually do during your spare time?
13. Emma N (11): What is the most complicated daily task you have ever done in space?
14. Yohann (11): What is the most fascinating task you have ever done in space?
15. Erwan (14): Is the physical training to become an astronaut hard?
16. Louis (11): Do astronauts loose or gain weight when in space and how much?
17. Eva (11): What is your best memory of space?
18. Baptiste (11): What is your worst memory of space?
19. Abe (14): Do you miss your friends and family?
20. Yoann (11): What makes you dream in your job?

About ARISS:

Amateur Radio on the International Space Station (ARISS) is a cooperative venture of international amateur radio societies and the space agencies that support the International Space Station: NASA, Russian Space Agency, ESA, JAXA, and CSA. The US Center for the Advancement of Science in Space (CASIS) and the National Aeronautics and Space Administration (NASA) provide ARISS special support.

ARISS offers an opportunity for students to experience the excitement of Amateur Radio by talking directly with crewmembers on board the International Space Station. Teachers, parents and communities see, first hand, how Amateur Radio and crewmembers on ISS can energize youngsters’ interest in science, technology, and learning.

The primary goal of ARISS is to promote exploration of science, technology, engineering, and mathematics (STEM) topics by organizing scheduled contacts via amateur radio between crew members aboard the ISS and students in classrooms or informal education venues.  With the help of experienced amateur radio volunteers, ISS crews speak directly with large audiences in a variety of public forums.  Before and during these radio contacts, students, teachers, parents, and communities learn about space, space technologies, and amateur radio.  For more information, see and

F6HPP silent key

Ons bereikte het droeve bericht dat geheel onverwachts Laurent, F6HPP is overleden.

Theo, PA1TK schreef hierover het volgende:

Gisteren kreeg ik het droevige bericht dat maandag overleden is Laurent Griffart F6HPP

Wie kent zijn signaal niet: F6HPP/p 02 cq contest, JN19PapaGolf.

Ik kende Laurent al lang uit mijn F0JL tijd en heb hem dan ook regelmatig ontmoet

De laatste maal hadden we afgesproken in een klein restaurant in Pommiers een klein plaatsje ten westen van Soissons,

Maar we moesten natuurlijk eerst naar het portabele qth in JN19PG: ik stond weer verbaasd, antennes met een stuk touw vastgemaakt aan een ladder

en de nodige rommel in de shack. Onbegrijpelijk dat Laurent zulke resultaten had en actief was op HF, 144, 432, 1296,,2320,5,7 en 10GHz!

Mijn cw qso’s met hem tijdens de Marconi Memorial Contest was de laatste; PA1TK 599059 JN19PG 73 tnx Theo  ;

We zullen hem missen.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron december 2018

De rubriek amateursatellieten opent met Deep Space, waar een toekomstig ruimtestation wordt aangekondigd dat in een baan om de maan moet komen. Met de bouw moet dan in 2024 worden begonnen. Verder komen er in de komende maanden een aantal kleine satellieten bij, zo’n honderd in totaal. Daarvan hebben er een aantal amateur apparatuur aan boord, variërend van telemetrie tot relaiszenders voor FM en andere modes. Inmiddels is de Filipijnse satelliet Diwata-2 gelanceerd, uitgerust met drie camera’s en een telescoop, daarnaast een FM repeater en een APRS digipeater. Die kunnen van pas komen bij natuurrampen die in deze regio regelmatig voorkomen.
Een andere satelliet is de CubeBel-1, een satelliet uit Wit-Rusland, ontworpen door studenten als educatief project. Deze satelliet werkt in simplex mode in de 70cm band. In de maanden november en december worden er een groot aantal CubeSats gelanceerd.
Onder de noemer Astro-Pi is een Raspberry-Pi aan boord van het ISS, voorzien van een extra interface en een aantal sensoren. Jongeren worden uitgedaagd om een programma voor deze Astro-Pi  te schrijven. Inmiddels is de lang verwachte Es’Hail-2 satelliet gelanceerd en wordt nu naar de juiste positie gemanoeuvreerd. Hiermee komt de eerste geostationaire amateursatelliet beschikbaar.

Bij Weak Signals een overzicht wat er in de maand oktober te werken was. We konden profiteren van een aantal tropo openingen. Eerst was er de UHF contest, kort daarna was er een aurora opening waar o.a. met IO78, JO78 en JO59 in CW gewerkt kon worden. Op 6m kon met MM5DWW op de Orkney eilanden in IO89 gewerkt worden. Verder waren er tropo verbindingen met West-Frankrijk en met Zuid Scandinavie. Tijdens het JOTA weekend waren er geweldige tropo openingen tussen Ierland en Engeland naar Italië. Tegen het eind van de maand kon er vanuit Zuid-Nederland met West- en Zuidwest Frankrijk gewerkt worden.

Bij ATV vertelt Rob, PA0RWE over zijn ervaringen met de bouw van de BATC Portsdown DATV zender. De complete zender bestaat uit een Raspberry-Pi met TFT-scherm,  vijf BATC printen en een ADF 4351 synthesizer module.  De DATV zender is modulair van opzet en kan op vier banden werken: 4m, 2m, 70cm en 23cm. Er zijn drie menu’s beschikbaar waarmee zeer veel instellingen en opties kunnen worden gekozen. Rob licht deze menu’s toe en gaat vervolgens in op de werking van de zender aan de hand van het blokschema.  Het bestücken van de printjes vereist wel enige eraring met SMD componenten, vooral de IC’s hebben een heel kleine pootjesafstand. De website van de BATC biedt een uitgebreide beschrijving van de diverse modules. Bij het testen was er helaas geen DATV signaal, maar gelukkig had Rob nog een andere RPi liggen en daarmee werkte het wel.
Hans, PE1CKK was voor zijn 1,5 m parabool al jaren op zoek naar een vierbanden straler met één coaxkabel aansluiting. De BBT straler zoals die eerder in Electron beschreven was leek geschikt omdat daarbij het fasecentrum voor alle banden op het zelfde punt ligt, alleen was het stralingspatroon niet geschikt voor zijn parabool met een F/D van 0,5. De veel gebruikte ringstralers hebben wel het juiste stralingspatroon maar kunnen niet met zijn vieren parallel geschakeld worden. Hans heeft een slimme manier gevonden om vier ringstralers samen te voeden en wel zo, dat ze allemaal λ/8 voor de reflectorplaat staan en elektrisch elkaar niet beïnvloeden. Na een paar experimenten werd het derde prototype goed genoeg bevonden om hiermee te werken. De reflectiedemping was bij 23cm 18dB, bij 13cm 13dB, bij 9cm 11dB en bij 6cm 14dB. En de straler blijft heel bij 100W op 13cm!

Renny, PE1ASH beschrijft hoe hij een mechanisch defecte Daiwa antennerotor van Lex PE1CVJ heeft gerepareerd. Een deel van de tandkrans was versleten en een nieuwe tandkrans was niet te vinden. Omdat Renny tegenwoordig over een freesbankje met een draaitafeltje beschikt was dit een goede aanleiding om eens wat te stoeien met dat freesbankje. Het segment met de versleten tanden is eruit gefreesd en een vervangende ‘insert’ van halfhard aluminium uitgezaagd en met de draaibank op de juiste buitendiameter gebracht. De 48 tandjes konden helaas niet door de freesbank gemaakt worden, daar moest een vijl aan te pas komen, handwerk dus! Daarna de insert met epoxylijm vastgezet en na uitharden en opzuiveren werkte het weer. Daarna nog even de kalibratie weer gelijk gezet omdat de potmeter ook via de tandkrans wordt aangedreven.

Kees, PE1APH zag bij het afregelen van zijn 23cm eindtrap dat volgens de wattmeter veel minder vermogen werd gemeten dan verwacht. De wattmeter was wel goed, want op 2m en 70cm gaf hij goed aan. Toen het koppelkabeltje werd vervangen was het vermogen wel goed, het kabeltje had kennelijk een hoge demping op 23cm, want met hetzelfde kabeltje bij 2m en 70cm waren er geen afwijkingen. Bij het testen met een spectrum analyzer bleek er met het kabeltje iedere 200 MHz een dip in het signaal op te treden, en ook eentje precies bij 23 cm.

Bij zelfbouw beschrijft Chris, PA3CRX hoe hij van goedkope materialen een kruisyagi heeft gemaakt. Hiermee wil hij via satellieten werken. Chris heeft een twee dipolen gemaakt door bij een stukje coax de binnenader door de buitenmantel te werken en deze met plakband op een verf roerhoutje geplakt. Het faseverschil wordt gemaakt door de twee yagi’s onderling een kwartgolf te verschuiven op de boom. De elementen zijn maat gesneden en in de boom geklemd, de roerhoutjes zijn met elastiekjes tegen de boom geklemd. Dat bleek allemaal te werken en diverse satellieten werden gehoord. Het handmatig uitrichten is onpraktisch als je ook de computer en de portofoon wilt bedienen. Een automatisch volgsysteem zou handig zijnen het mooiste is natuurlijk een azimut/elevatie rotor te gebruiken. Maar als je de antenne op een vaste hoek instelt kun je volstaan met één beweging, te vergelijken met een polar mount. Chris een heeft een fotostatief met een hoekinstelling. Chris heeft zich verdiept in een Arduino besturing en heeft een stappenmotortje met bijbehorend driverprintje besteld. Na wat gepuzzel met de montage kon er getest worden. Het statief werd gericht op een hoge overkomst van FO-29 en de software werd gestart. Al gauw bleek dat de coaxkabel het geheel uit balans bracht en de motor was niet sterk genoeg om dat te compenseren. Een sterkere motor ligt voor de hand, maar die trekt ook weer meer stroom. Chris is er nog niet uit.

Bij andere tijdschriften een bijdrage van Paul Wade `W1GHZ uit QST oktober over parabolische schotelantennes. Paul gaat eerst kort in op prime-focus schotelantennes waarbij de bundel op één lijn ligt met het middelpunt en het brandpunt en uitrichten dus simpel is. Het nadeel is dat de belichter in de weg staat en dus een deel van de energie blokkeert. Ook zal de apparatuur een deel van de energie blokkeren, tenzij die bijv. achter de schotel wordt geplaatst, maar dan heb je weer meer kabelverliezen. Dat nadeel hebben offset schotelantennes niet, de belichter staat daar niet in het pad van de bundel. Ook kan de apparatuur dicht bij de belichter geplaatst worden, dus minder kabelverliezen. Alleen is het uitrichten van de schotel en van de belichter weer minder vanzelfsprekend. Gelukkig zijn een paar eenvoudige formules voor het bepalen van de brandpuntsafstand en van de hoeken waarbij de belichter de schotel optimaal belicht en de hoek waaronder de belichter wordt gericht, die iets hoger uitvalt dan de richting van het midden van de schotel. Verder is het verstandig om de elevatie van de schotel wat te kunnen variëren omdat microgolfsignalen wat kunnen afbuigen als gevolg van atmosferische omstandigheden.



Lancering Es’hail op donderdag 15 november om 21:45 live te volgen.

De lancering van de Es’hail satelliet met een Falcon 9 raket van SpaceX is zoals alle lanceringen van SpaceX live op internet te volgen. Kijk op 

Het lanceer venster loopt van 20:46 tot 22:29 GMT De lancering wordt donderdag 15 november rond 21:45 (lokale tijd) verwacht. Meestal beginnen de live uitzendingen van de lancering een half uur voor de start.

Het belangrijkste deel van deze satelliet is een geostationaire TV satelliet afkomstig uit Quatar. In deze satelliet is een amateur pakket ondergebracht dat door de Qatar Amateur Radio Society (QARS) en AMSAT Duitsland (AMSAT-DL) is opgezet. Een presentatie met belangrijke info over deze satelliet is te vinden op

Met deze lancering komt voor de amateur wereld de eerste geostationaire satelliet in een baan om de aarde. Het resultaat is dat er op de hoge banden echt dx te werken is. Verbindingen tussen Brazilie en Thailand markeren de grenzen van het bereik van de satelliet die op een hoogte van 36000 km hangt. Na enige tijd komt de satelliet op 26 graden oost boven de evenaar te staan.

De smalband transponder is bedoeld voor SSB en CW. De 250 KHz brede doorlaatband loopt van 2400,050 tot 2400,300 MHz voor de uplink en van 10489,550 tot 10489,800 MHz voor de downlink.

De breedband transponder is bruikbaar voor DATV en DVB-S2. De doorlaatband is hier 8 MHz breed en loopt van 2401,500 tot 2409,500 MHz voor de uplink en tussen 10491,000 tot 10499,000 MHz voor de downlink.


Bertus Husken



VHF commissie aanwezig tijdens de Dag vd Radio Amateur

Aanstaande zaterdag tijdens de Dag van de Radio Amateur  zal ook de VHF-en hoger commissie aanwezig zijn.

Je vind ons bij stand C26 vlakbij het ‘terras’.

Tot ziens op zaterdag 3 november in de IJsselhallen te Zwolle.



Overzicht VHF en hoger rubriek Electron november 2018

De rubriek opent met amateursatellieten – waar en hoe ze te vinden zijn. Verder is er aandacht voor de binnenkort te lanceren Fox-1C satelliet, een FM satelliet met ingangen op 70 en 23cm en een uitgang op 2m. Ook is een videocamera aan boord. Verderop in de rubriek aandacht voor het aanvragen van een verbinding met het ISS. Deze aanvragen moeten onderwijsdoelen dienen, zowel scholen als andere groepen, bijv. scouting, kunnen in aanmerking komen.
Bij het ISS zijn een paar CubeSats afgeleverd waarvan er twee voor ons interessant zijn: de Stars-Me CubeSat, in feite twee CubeSats door een lange draad verbonden. Dat doet denken aan die twee conversenblikjes van vroeger, met een strak gespannen draad ertussen en praten maar. De bedoeling is om een soort ruimtelift te onderzoeken. De beide satellieten worden met CW en telemetrie actief op 70cm. De andere CubeSat is de Japanse RSP-00 satelliet, in het kader van een onderwijsproject gebouwd door personen die niet direct met ruimtevaart te maken hebben toch kennis te laten maken met ruimtevaart. Ontvangen berichten worden via CW of digitalker in de 2m band uitgezonden, camerabeelden worden in de 70cm band uitgezonden.
Tenslotte aandacht voor het ESEO project van de ESA Academy, waar tien studenten van verschillende Europese universiteiten gezamenlijk een satelliet mogen ontwerpen, die in een lage baan moet komen. Hier komt een camera voor aardobservatie in en diverse sensoren.

Bij Weak Signals maakt Geert, PA3CSG met gepaste trots melding van het feit dat hij sinds kort in het bezit is van het DXCC op 23cm. Geert heeft daar zo’n 25 jaar over gedaan en is wereldwijd nummer 6 met dit certificaat. Een geweldige prestatie dus! Nagenoeg alle verbindingen zijn via EME gemaakt met behulp van een 8m schotel , verder is alles eigenbouw uitgezonderd de transceivers.
Mooi hier op aansluitend gaat Dick, PA4VHF wat dieper in op het werken via EME waarbij dankzij de huidige digitale technieken het al lukt met eenvoudige middelen.  Op 2m zijn vele stations actief en deze band is dus zeer geschikt om met EME te beginnen op frequenties tussen 144,100 en 144,150 MHz. Als antenne kan dan de aanwezige yagi dienst doen, eventueel uitgebreid met extra antennes of met een elevatiesysteem. 23cm is ook een geschikte experimenteerband, hier is het meestal beter een schotel  antenne te gebruiken. Met een enkele yagi en 100W kun je al verbindingen maken op 2m, in de modulatiesoort JT65B. Dick gaat verder in op zaken als moonrise en moonset, polarisatie, faradayrotatie en diverse hulpmiddelen zoals die te vinden zijn op Internet, zoals de ON4KST en de N0UK EME chat kanalen. Aansluitend op het verhaal van Dick lezen we twee verhalen van EME stations in Nederland, te weten Gert-Jan, PE1GJV en Jac, PA3DZL.
Gert-Jan werd na een bezoek aan PI9CAM geïnspireerd om met een eenvoudig station EME verbindingen te maken. Met een 2m LFA antenne op een uitschuifbare en kantelbare kokermast en een azimut-elevatie rotor zou het moeten lukken. Alleen was de oude TS-700 niet stabiel genoeg voor WSJT, dus werd er geïnvesteerd in een TS-2000. Met een HA8ET LNA ging de ontvangst goed, na wat pogingen lukt op 4 dec. een verbinding met I2FAK. Daarna lukten er meer verbindingen, ook door zelf CQ te geven. Er wordt nu gedacht aan uitbreiding met meer antennes en om de tijd in de PC met gps-tijd te synchroniseren.
Jac is in april begonnen met het opbouwen van een portabel staton omdat hij wegens verhuizing zijn mast en schotel moest afbreken. Dit portabele station moet zowel thuis als tijdens vakanties vanuit EA gebruikt kunnen worden. Basis is een IC-9100 die voorzien is van een nieuwe referentie oscillator en gps-lock en gescheiden ingangen voor 2m, 70cm en 23cm. Een portabel mastje is gemaakt van een montagestandaard voor een fiets. Onderin zit een rotor voor azimut, elevatie gaat handmatig. Als EA/PA3DZL heeft Jac vanuit locator JN11MU op 70cm 5 QSO’s en op 23cm 34 QSO’s gemaakt.

Bij Quality Modes een verslag door Eddy, PA0RSM, die verlekkerd heeft rondgelopen op de IBC2018 (International Broadcasting Convention). Vaak tref je op stands met professionele apparatuur zendamateurs aan die er alle begrip voor hebben dat je foto’s maakt. We zien dan ook een groot aantal foto’s van couplers en filters, maar ook van printplaten voor kilowatt FM zenders. Ook Nederland was vertegenwoordigd met Funke antennes. En voor de V-band (47,2 tot 51,4 GHz, dus net boven onze amateurband) was een upconvertor te bewonderen.

Bij ATV vertelt Evert, PE1MPZ hoe hij zijn antennemast en zijn antennes heeft gerepareerd. Zijn mast was in de winterstorm geknakt op de nok van het dak. Daar kun je alleen met een hoogwerker bij komen maar Evert had ook plannen om van alles te vervangen, dus dat ging even duren. Evert wilde een nieuwe schotel om ATV op vijf banden te berdrijven, alleen de vertikale antenne voor 2m en 70cm was nog goed, daar hoefde alleen een nieuwe kabel aan. Voor de schotel werd de hulp van Renny PE1SH ingeroepen, die zou een 100cm gaasschotel maken, met een 5-band belichter. Ook zou de 3cm eindtrap in de belichter een plaatsje krijgen. Voor de mastpijp werd nu gekozen voor staal en wel van het type staal-50 omdat dat minder snel doorbuigt. In juni was het allemaal gereed en kon de hoogwerker betseld worden. Helaas viel die it door de tropische temperaturen die dag, maar er werd vlot een andere (en erg grote) hoogwerker ingezet. Na de montage van de mast en de diverse antennes moest de rotor afgesteld worden maar die bleek kapot te zijn gegaan in de maanden dat de mast geknikt had gestaan. Nadat een andere rotor was geplaatst en alle kabels opnieuw waren gemonteerd kon Evert weer prima de diverse stations ontvangen. Hij hoopt nu weer jaren mee te kunnen!
Renny, PE1ASH heeft weer verdere ontwikkelingen op 47 GHz te melden. Renny heeft nu 200 mW zendvermogen, voor de ontvanger kunnen de mixers nog verbeterd worden, die hebben een ruisgetal rond de 10 dB. Renny heeft nog een LNA liggen met  een ruisgetal rond 3 dB en 30 dB versterking. Deze is met WR-19 golfpijp aangesloten en heeft een subreflector en is als prime-focus gemaakt. John PA7JB heeft inmiddels ook een transceiver gebouwd voor 47 GHz en tijdens de maartcontest werd Renny wel gezien, maar toen klopten de frequenties nog niet. John werkt meestal portabel en kan op een stevig draaibaar statief eenvoudig tussen 24 en 47 GHz wisselen. Tijdens de septembercontest hebben John en Renny eerste op 24 GHz de schotels uitgericht en daarna het op 47 GHz geprobeerd. Dat lukt pas nadat de antennes bij Renny nauwkeurig waren uitgericht, omdat de openingshoek erg klein is. Dat was een moment van vreugde!
Bij de septembercontest waren er eindelijk weer eens condities. Diverse stations hebben een bijdrage voor de rubriek ingestuurd, zoals Tjalling PE1RQM, Evert PE1MPZ,  Harry PA1AS, Frans PC2F, Richard PA3CGG, Kees PE1AH met een uitgebreide bijdrage, Jean PA3DLJ in het verre Zuiden, Peter PA3CWS.Peter PA1RHQ  die dankbaar gebruik heeft kunnen maken van het ATV-DX cluster van de BATC, Chris PA3CRX die bij zijn portabele opstelling te kampen had met technische perikelen, Wim PE1EZU had het met de BIGgen groep weer gezellig, Rudolf PA1EBM, Ron PA0RWE en Geert PE1IWT.
In de rubriek staat ook de uitslag van de september ATV contest, in totaal zijn 29 logs ontvangen, waarbij 2 stations ook portabel als rover station actief zijn geweest. De winnaar van de septembercontest is Renny PE1ASH. Wim PE1EZU en Richard PA3CGG zijn als tweede en derde geëindigd. Maar in de ATV competitie staat na drie contests Wim PE1EZU nu bovenaan en Renny PE1ASH staat tweede, dus het gaat spannend worden bij de laatste contest van het jaar in december!

Bij andere tijdschriften een bijdrage van Keith EI5KJ uit Echo Ireland over het werken via de LEO satellieten onder het motto “Werk DX met 5W”. Begonnen wordt met de basisaspecten van satellietverkeer. LEO (Low Earth Orbit) satellieten draaien hun rondjes om de aarde in een periode van 90 tot 120 minuten per rondje. Met de footprint wordt het gebied aangegeven waarbinnen amateurs elkaar via de satelliet kunnen werken. Satellieten hebben transponders aan boord waardoor ze in een frequentieband ontvangen (de uplink) en in een andere band uitzenden (de downlink). Informatie over de satellieten is te vinden op Internet, zo zien we o.a. screenshots met informatie over de AO-85 satelliet.
Keith gaat vervolgens in op de benodigde apparatuur. Dat hangt sterk af van hoe je wilt werken via een satelliet. Voor de FM satellieten kun je al volstaan met een dual-band portotoon, hoewel twee losse portofoons de voorkeur hebben zodat je je eigen signaal ook kunt beluisteren. Antennes kunnen twee of drie elements zijn, ze hoeven niet eens draaibaar te zijn, het is een kwestie van wachten tot de satelliet zich in jouw footprint bevindt. Keith gaat eerst wat verder in op het werken via de FM satellieten, daarvan zijn er momenteel vier actief. Deze gedragen zich als een gewone aardse repeater, afgezien van de doppler shift.
Daarna zijn de SSB/CW satellieten aan de beurt, deze hebben lineaire transponders aan boord. Ook van dit type zijn er verschillende operationeel. Via deze satellieten kunnen gelijktijdig meer QSO’s gevoerd worden. Ook hier geldt de doppler shift  maar daarnaast moet je voortduren bijstemmen tijdens het QSO. Bij deze satellieten is het essentieel dat je het eigen signaal kunt beluisteren.

ISS Schoolcontact met Duitsland op dinsdag 16 okt om 10:28 UTC.

Een ARISS schoolcontact is gepland met de Georg-Wagner-School in Kuenzelsau in Duitsland.

Dit contact start om 10:28 UTC. Alexander Gerst beantwoordt dan de vragen van kinderen in het Duits.
Het grondstation staat in de school zelf en werkt met de roepletters DN6SP.
Het signaal op 145,800 MHZ (+/- 3 kHz doppler) moet bij ons goed te ontvangen zijn.

Zie hieronder voor de beschrijving van de school en de vragen die gesteld gaan worden.



In de passage na het contact met Duitsland volgt het schoolcontact met het St. Josef College in Turnhout dat om 12:04 UTC is gepland.

Dit contact met Turnhout is live te volgen via YouTube.

De link hiervoor is  of


Bertus Husken,




School Information:

Das Ganerben-Gymnasium hat 600 Schueler und ca. 55 Lehrer. Im deutschen dreistufigen Schulsystem ist ein Gymnasium akademisch orientiert und bereitet auf die Hochschulbildung vor.
Das Ganerben-Gymnasium konzentriert sich insbesondere auf Fremdsprachen (Englisch, Latein oder Franzoesisch) und Naturwissenschaft und Technik. In Klassenstufe 8. waehlen unsere Schüler zwischen Spanisch als dritter Fremdsprache oder angewandten Naturwissenschaften.
Wir sind stolz auf unsere vielfaeltigen Aktivitaeten in MINT und unsere enge Zusammenarbeit mit Unternehmen der Region und der Hochschule Heilbronn / Reinhold-Würth Hochschule.
Die Georg-Wagner-Schule besteht aus drei Schularten (Grundschule, Werkrealschule und Realschule) mit rund 900 Schuelern von der Primarstufe bis zur Sekundarstufe (1.-10. Klasse).
Das Hauptziel der Georg-Wagner-Schule ist die Vorbereitung der Schueler auf die berufliche Ausbildung.

Students First Names & Questions:

1. Nala: Sie koennen die Auswirkungen des Jahrhundertsommers sehen. Was muss aus Ihrer Sicht gegen den Klimawandel getan werden?

2. Xenia: Gibt es neue oder ueberraschende Forschungsergebnisse aus den Experimenten, welche Sie bei Ihrem Aufenthalt auf der ISS durchfuehren?

3. Julian: Warum ist es in Zeiten globaler Herausforderungen wie Armut und Naturkatastrophen so wichtig, so viel Geld für Raumfahrt auszugeben?

4. Lorena: Was hat Sie als Astronaut am meisten beeindruckt?

5. Nikola: Werden Pflanzen auf der ISS angebaut? Können Pflanzen auf der ISS wachsen?

6. Sebastian: Im November werden Sie den Photobioreaktor testen. Wird in der Zukunft Leben im All moeglich sein, wenn Kohlendioxid erfolgreich in Sauerstoff umgewandelt wird?

7. Pauline: Ist Krafttraining in der Schwerelosigkeit genauso anstrengend wie auf der Erde?

8. Amelie: Wie schnell kann man die ISS verlassen, wenn es etwas schieflaeuft oder Schwierigkeiten auftreten?

9. Mark: Ist es jemals vorgekommen, dass ein Astronaut auf der ISS ernsthaft krank oder verletzt wurde und wie wurde damit umgegangen?

10. Georg: Welches sind Ihre deine drei wichtigsten Erfolgsregeln?

11. Jennifer: Man befindet sich mit wenigen Menschen auf engem Raum. Gibt es auch einmal Streit und wie gehen Sie damit um?

12. Emma: Welcher Ort oder Raum auf der ISS wird am meisten genutzt und warum?

13. Timo: Sehen Sie die Verschmutzung (Müll) im All und auf der Erde?

14. Lucy: Haben Sie Probleme beim Schlafen im Weltall bzw. in der Schwerelosigkeit?

15. Chris: Wie oft wechseln Astronauten ihre Kleidung und wie wird sie gewaschen?

16. Sara: Was vermissen Sie im Weltraum am meisten?

17. Kristina: Wie war das Gefuehl, als Sie zum ersten Mal zu einem Weltraumspaziergang die ISS verlassen haben?

18. Lara: Wie bereiten Sie sich auf der Erde auf Toilettengaenge in der Schwerelosigkeit vor?

19. Max: Nutzen Sie Dronen für den Außeneinsatz auf der ISS?

20. Kim-Luca: Wie fuehlt es sich an, wenn man die Schwerelosigkeit wieder verlässt und man zurueck auf die Erde kommt?

21. Mika: Auf der ISS geht am Tag 16 Mal die Sonne auf. Wie gewoehnt man sich an den Tages- und Schlafrhythmus auf der ISS? Wie gestaltet sich die Umgewoehnungsphase nach der Rueckkehr auf die Erde?

22. Theo: Welche Ratschlaege können Sie von Ihrem taeglichen Leben auf der ISS für ein verantwortungsvolles Verhalten auf der Erde geben?

23. Henrik: Wuerden Sie an einer dritten Weltraummission teilnehmen? Besteht die Chance, dass Sie nochmals ins Weltall fliegen?

24. Svea: Wer entscheidet über die Durchführung von Experimenten auf der ISS und gibt es besondere Zulassungskriterien?

25. Marie: Haben Sie einen persoenlichen Lieblingsplaneten? Wenn ja, welchen?

26. Anna-Lena: Gab es Momente waehrend ihrer Zeit im Weltraum, in welchen Sie Angst empfunden haben?

About ARISS:

Amateur Radio on the International Space Station (ARISS) is a cooperative venture of international amateur radio societies and the space agencies that support the International Space Station: NASA, Russian Space Agency, ESA, JAXA, and CSA. The US Center for the Advancement of Science in Space (CASIS) and the  National Aeronautics and Space Administration (NASA) provide ARISS special support.

ARISS offers an opportunity for students to experience the excitement of Amateur Radio by talking directly with crewmembers on board the International Space Station. Teachers, parents and communities see, first hand, how Amateur Radio and crewmembers on ISS can energize youngsters’ interest in science, technology, and learning.

The primary goal of ARISS is to promote exploration of science, technology, engineering, and mathematics (STEM) topics by organizing scheduled contacts via amateur radio between crew members aboard the ISS and students in classrooms or informal education venues.  With the help of experienced amateur radio volunteers, ISS crews speak directly with large audiences in a variety of public forums.  Before and during these radio contacts, students, teachers, parents, and communities learn about space, space technologies, and amateur radio.  For more information, see and

ISS schoolcontact met Turnhout, Belgie op dindag 16 oktober om 12:04 UTC, volg de verbinding live via internet

ARISS heeft weer een schoolstation verbinding op het programma staan. Nu met het Sint-Jozefcollege in Turnhout, Belgie. Het contact met Alexander Gerst, KF5ONO, is gepland voor dinsdag 16 oktober om 12:04 UTC. Het contact zal zowel in de Engelse als Duitse taal worden gevoerd. De verbinding met ISS is dit keer een rechtstreekse verbinding, ON4NOK is de operator die hiervoor een compleet grondstation in de school plaatst. De downlink van ISS op 145,800 MHz in FM zal in onze omgeving dan ook goed te ontvangen zijn. Houdt wel rekening met de gebruikelijke doppler verschuiving van -3 tot + 3 KHz.

Tijdens dit contact is er ook een internet stream beschikbaar die de verbinding live weergeeft. Kijk hiervoor op

Hieronder volgt nog de introductie van de school en de vragen die door de scholieren gesteld gaan worden.

Bertus, PE1KEH


School Information:

Saint-Josephcollege is a school situated in Turnhout, in the north of Belgium, in the middle of a green park with a lot of sporting facilities.  It consists of 4 schools:  kindergarten, 2 primary schools and 1 secondary school. The contact will be made with students of the secondary school and one pupil of the primary school.

It’s a general secondary school with around 750 students (age 12-18), 45% are girls, 55% are boys. Almost 200 of these students live here during the week in the boarding school, which is also part of Saint-Joseph college.

We have different directions at our school (ancient languages, modern languages, mathematics, science, economy, human sciences).
Our school prepares students for higher education, but beside the lessons, as we are a Jesuit school, we think it’s very important to cultivate every student as a single person, letting them taste of all kind of new opportunities, like this contact with ISS.

Students First Names & Questions:

1. Eveliene (11):  Is space beautiful or is it just empty and black?
2. Xander (12):  Can you describe weightlessness?
3. Jonathan (12):  I am worried about climate change. Can you see the impact of this when you look down on earth?
4. Cas (12):  Was it your dream to go to space?
5. Matisal (12):  If you could travel to Mars, would you do so, even if you knew you couldn’t come back?
6. Franz (13):  Can you make music in space, because sound can only travel in air and there is no air in space?
7. Hadrien (13):  There is no running water in space. How do you supply enough water?
8. Lore (13):  How many degrees Celcius is it in the space station and how many degrees is it outside?
9. Maryam (14):  Which experiments do you do on ISS? Which circumstances are not possible down on earth?
10. Alyssa (13):  Which experiment did you like the most?
11. Juliette (15):  If you do so, how do you make oxygen in space and how do you filter CO2
12. Alicia (15):  How did you become an astronaut, or how would one, to your knowledge, go about becoming an astronaut?
13. Friso (15):  What is your favourite food in space?
14. Roxanne (16):  What do you do in your spare time? Can you follow news and social media?
15. Renaud (16):  Do you have trouble adjusting back to earth’s gravity after 6 months in space?
16. Maarten (16):  What is, after months of isolation, your relation to time? How do you maintain your biological clock?
17. Lisa (17):  What happens when an astronaut gets really ill in space?
18. Emma (17):  Do women and men have the same physical challenges adapting to life in microgravity?
19. Bieke (17):  Why is it so important to spend so much money on space travel, when we have so many problems like famine here on earth?
20. Wout (17):  Wieviel Kilogramm Muskeln werden Sie ungefaehr nach Ihren Aufenthalt auf der ISS verloren haben?

How many kilograms of muscles will you have lost after your stay in the ISS?
21. Pieter (17):  Was ist das schoenste der Erde dass Sie aus dem Weltraum schon gesehen haben?

What is the nicest part of earth you have seen in space?

About ARISS:
Amateur Radio on the International Space Station (ARISS) is a cooperative venture of international amateur radio societies and the space agencies that support the International Space Station: NASA, Russian Space Agency, ESA, JAXA, and CSA. The US Center for the Advancement of Science in Space (CASIS) and the  National Aeronautics and Space Administration (NASA) provide ARISS special support.

ARISS offers an opportunity for students to experience the excitement of Amateur Radio by talking directly with crewmembers on board the International Space Station. Teachers, parents and communities see, first hand, how Amateur Radio and crewmembers on ISS can energize youngsters’ interest in science, technology, and learning.

The primary goal of ARISS is to promote exploration of science, technology, engineering, and mathematics (STEM) topics by organizing scheduled contacts via amateur radio between crew members aboard the ISS and students in classrooms or informal education venues.  With the help of experienced amateur radio volunteers, ISS crews speak directly with large audiences in a variety of public forums.  Before and during these radio contacts, students, teachers, parents, and communities learn about space, space technologies, and amateur radio.  For more information, see and

ISS Schoolcontact op woensdag 10 oktober om 14:03 UTC

Op woensdag 10 oktober heeft Alexander Gerst een ARISS schoolconract met 2 scholen uit Duitsland. De verbinding met ISS op 145,800 MHz, wordt rechtstreeks vanaf elke school uitgevoerd in de duitse taal en zal in een groot deel van West Europa goed te ontvangen zijn.

Hieronder volgt de voorstelling van de beide scholen en de vragen die door de kinderen gesteld gaan worden.

Bertus, PE1KEH


Das Robert-Mayer-Gymnasium (RMG) ist eines von fünf allgemeinbildenden Gymnasien in Heilbronn. Unsere Schule wird von ca. 700 Schülern besucht, welche von ungefähr 70 Lehrern unterrichtet werden. Unsere Schule wurde nach den Heilbronner Arzt und Physiker
Robert Mayer benannt, der für die Veröffentlichung einer frühen Version der 1. Regel der Thermodynamik bekannt ist.
Der naturwissenschaftliche Unterricht hat insbesondere in den Jahrgangsstufen 11 und 12 einen hohen Stellenwert. Viele unserer Schüler nehmen zusätzlich an naturwissenschaftlichen Wettbewerben teil und absolvieren ihre Abschlussprüfungen in diesem Bereich.
Aber auch Informatik und Astronomie sind Teil unseres Curriculums; insbesondere das Thema ISS wird regelmäßig im Fach Naturwissenschaft und Technik (NWT), welches als Hauptfach belegt werden kann, behandelt.
Unsere Schüler können aus einer Reihe von zusätzlichen, außerunterrichtlichen Aktivitäten, wie z.B. Jugend-forscht (ein naturwissenschaftlicher Wettbewerb für Jugendliche in Deutschland) oder „Mach MINT“ (vergleichbar mit STEM) wählen. Schüler der Mittelstufe haben zusätzlich die Möglichkeit an einer Junior-Ingenieur-Akademie in Kooperation mit lokalen Unternehmen
teilzunehmen, wodurch sie ein ganzes Schuljahr lang wertvolle Einblicke im Bereich Ingenieurswissenschaften erhalten.
Als Ergänzung zum naturwissenschaftlichen Unterricht werden die vielseitigen Angebote der Experimenta, einer naturwissenschaftlich orientierten Lern- und Erlebniswelt in Heilbronn, genutzt. Im Ausstellungsbereich besteht die Möglichkeit auf spielerische Weise verschiedenste Aspekte und Bereiche der Naturwissenschaften zu begreifen. In gut ausgestatteten Laborräumen können den Unterricht ergänzende Experimente in den Bereichen Mikrobiologie, Chemie oder Physik durchgeführt werden.
Das Robert-Mayer-Gymnasium besitzt außerdem eine gut ausgestattete Sternwarte, welche in enger Kooperation durch den Verein Robert-Mayer-Volks- und Schulsternwarte Heilbronn e.V. geleitet wird. Aufgrund der oben genannten Angebote wurde unserer Schule das MINT-EC-Zertifikat verliehen. MINT-EC ist ein nationales Exzellenz-Netzwerk für naturwissenschaftlich ausgerichtete Schulen.
Ein weiterer Schwerpunkt an unserer Schule stellt die Förderung hochbegabter Schüler dar. Seit dem Schuljahr 2005/2006 sind wir offiziell als Schule für hochbegabte Schüler in Baden-Württemberg anerkannt. Die Schüler in den sogenannten Hochbegabten-Klassen
werden durch zusätzliche Projekte gefördert und absolvieren das Curriculum in kürzerer Zeit.
Neben der Förderung in besonderen Klassen bietet unsere Schule auch ein seit langer Zeit etabliertes und erfolgreiches Programm für besonders begabte Schüler an, den sogenannten „Robert-Mayer-Talente-Pool“. Innerhalb diese Programm können ausgewählte Schüler aus individuellen Angeboten in den Bereichen Naturwissenschaften und Sprachen wählen. Sie haben die Möglichkeit ein Frühstudium zu absolvieren, können an diversen Wettbewerben oder Ein-Tages-Exkursionen teilnehmen oder verschiedene Sprachzertifikate zu erwerben. Dieses Programm stellt sicher, dass wir Schüler aus allen sozialen Schichten erreichen.
An unserer Schule wird ebenfalls Wert auf die modernen Fremdsprachen gelegt. Unsere Schüler werden in Englisch, Französisch und Italienisch unterrichtet; für Chinesisch gibt es ein gesondertes außerunterrichtliches Angebot. Für jede Fremdsprache besteht die Möglichkeit an einer Austauschmaßnahme teilzunehmen oder ein Sprachzertifikat zu erwerben.
Im Bereich der außerunterrichtlichen Angebote spielt auch die Berufsorientierung eine sehr große Rolle. Ab Klasse 9 müssen alle Schüler verbindlich verschiedene Bausteine absolvieren, z.B. an Informationsveranstaltungen oder Berufspraktika teilnehmen.
Dadurch erhalten die Schüler die Möglichkeit sehr früh in Kontakt mit Universitäten, Hochschulen oder regionalen Unternehmen zu treten.

Realschule und Gymnasium Weingarten
Unsere beiden Schulen sind im nördlichen Schussental im Süden Deutschlands. Weingarten liegt in der Nähe des Bodensees und der Alpen.
Im Schussental haben sich mittelständische  Unternehmen entwickelt, die heute den globalen Markt beliefern. Ebenso ist es der Standort einer Pädagogischen Hochschule. Die Kombination von attraktiven Arbeitsplätzen in einer Urlaubsregion, lässt die Einwohnerzahlen im Schussental und der Umgebung stetig steigen.
Zur Zeit besuchen 654 SchülerInnen unsere Realschule, die von 54 Lehrern unterrichtet werden. Und jeder einzelne freut sich jetzt schon auf den ARISS Kontakt im Oktober.Das Leitbild unserer Schule ist:
Gemeinsam leben – miteinander – stark in die Zukunft Deshalb setzen wir unseren Schwerpunkt auf bilinguales Lehren und Lernen. In bilingualen Klassen werden die Fächer Geographie,
Geschichte, Politik, Wirtschaft und Sport auf Englisch unterrichtet. Zusätzlich gibt es bilinguale Module in den Naturwissenschaften
und in Musik. Darüber hinaus kooperieren wir mit der örtlichen Pädagogischen Hochschule: Studenten aller Fachrichtungen machen bei uns praktische Unterrichtserfahrung während ihres Studiums.
Aber auch auf die Erziehung zu Toleranz und Respekt wird großen Wert gelegt. So besucht jeder Schüler der 8. Klassen eine soziale Einrichtung für mehrere Stunden, um sich seiner Mitverantwortung gegenüber anderen Menschen klar zu werden.
Außerdem können unsere Schüler in den verschiedensten AGs ihre künstlerischen Talente wecken: sowohl unser Schulorchester als auch unsere Theater AG sind beide sehr bekannt für ihre hervorragenden Darbietungen.
Das Gymnasium Weingarten befindet sich bei der Realschule Weingarten. Etwa 600 Schülerinnen und Schüler besuchen das Gymnasium.
Neben Sprachen und Sport sind die Naturwissenschaften unser Schwerpunkt. Vor allem im Fach “Naturwissenschaft und Technik” legen wir sehr viel Wert auf technische Inhalte und praktisches Arbeiten. Unsere “Robotics AG” gehört zu unseren wichtigsten Arbeitsgemeinschaften. Sie war schon bei mehreren Weltmeisterschaften, z. B. in Brasilien und in Japan sehr erfolgreich.
In unserer “Astronomie-AG” beschäftigen sich viele Oberstufenschüler mit dem Thema “Weltall und Raumfahrt”. Sie erklären unserer ganzen Schule möglichst alles rund um das Thema ISS. Als Gymnasium mit einem naturwissenschaftllich-technischen Schwerpunkt bekommen wir viele spannende Einblicke in das Thema Raumfahrt und Funktechnik freuen wir uns sehr auf den spannende ARISS-Kontakt zur ISS im Oktober 2018.
Im Projektteam der RS Weingarten sind vor allem SchülerInnen der Klassen 8 und 9. Sie interessieren sich allgemein für Technik und Wissenschaften, aber auch für das alltägliche Leben auf der ISS. Ein Highlight für die Vorbereitung des Kontaktes wird der gemeinsame (SchülerInnen der RS und des Gymnasiums) Besuch des GSOC (German Space Operations Center) in Oberpfaffenhofen sein.
Anschließend werden wir noch in das Deutsche Museum in München gehen und dort die Ausstellung zur Raumfahrt betrachten.

Students First Names & Questions:

1. Christian (16): Sie befinden sich in Schwerelosigkeit in einem großen Raum und haben keinen Kontakt zu einer Wand.  Wie bewegen Sie sich fort? Hilft Pusten?
2. Janik (16): Die Zeit im All vergeht langsamer als auf der Erde. Fühlen Sie sich jünger?
3. Kerim: Woher kommt das Wasser/der Sauerstoff auf der ISS?
4. Christoph: Dürfen wir mit CIMON sprechen?
5. Mert (15): Wie verhält sich kohlesäurehaltiges Wasser im Weltraum? Sprudelt es dort auch?
6. Sebastian (16): Wie haben Sie das Leck auf der Raumstation bemerkt, wie haben Sie darauf reagiert und wie haben Sie es abgedichtet?
7. Simon: Wie gefährlich ist der Weltraumschrott/die Strahlenbelastung und gibt es Gegenmaßnahmen?
8. Jan: Wie definieren Sie einen Tag auf der ISS?
9. Sara (15): Wie lange dauert es um auf drohende Kollisionen zu reagieren?
10. Niklas, (14): Wohin zeigt eine Kompassnadel auf der ISS?
11. Andre: Kann man von der ISS aus den Bodensee oder sogar Weingarten sehen?
12. Sarah: Wäre es technisch möglich in einem Raumschiff/einer Raumstation künstliche Schwerkraft zu erzeugen?
13. Jan (16): Können Sie Auswirkungen der Umweltverschmutzung, z.B. den ‘Müllkontinent’ im Pazifik, aus dem All sehen?
14. Lukas (15): Wie finden Sie ‘Cimon’ das fliegende Gehirn? Ist er eine große Hilfe?
15. Leyla: Wie funktioniert der Antrieb der ISS?
16. Lars: Kann man auf der ISS überhaupt krank werden?17. Samuel (16):Denken Sie die immensen Kosten für die Raumfahrt lohnen sich für die Menschheit?
18. Sarah (15): Bekommen Sie als Geologe neue Erkenntnisse über die Erde aus dem All?
19. Janine: Wie sehen Sie die Zukunft der Raumfahrt, was werden die nächsten großen Schritte sein?
20. Felicitas: Was glauben Sie, ist das wichtigste, was wir aus der Mission Horizons lernen?
21. Lucas: Kann man Naturkatastrophen von der ISS aus sehen?
22. Niklas: Ab welcher Höhe spürt man die Schwerkraft nicht mehr?
23. Sarah: Was gefällt Ihnen persönlich besser, Schwerelosigkeit oder Schwerkraft?
24 Vincent: Gibt es Tiere auf der ISS?
25. Kai: Haben Sie schon einmal etwas im Weltall verloren?
26. Oliver: Gab es auf der ISS schon einen Unfall?
27. Vanessa: Gibt es bestimmte Nahrungsmittel, die man auf der ISS nicht essen darf?