Algemeen

Op deze pagina wordt algemene informatie over amateur satellieten geplaatst.

 


In Electron, het maandblad van de VERON staan regelmatig artikelen over amateursatellieten.

Meestal is dat achtergrond informatie over lopende en komende projecten.

Actuele informatie over satellieten wordt onder de kop “Laatste berichten” op de home pagina van de VHF-commissie weergegeven. Bovenaan deze pagina bij ‘Satelliet nieuws’ zijn deze ook te vinden.


Geplande ARISS schoolcontacten

In de onderstaande lijst staan aankondiging van geplande ARISS schoolcontacten, voor zover deze in Nederland te ontvangen zijn. Telebridge verbindingen die in onze omgeving te ontvangen zijn komen in deze lijst voor. Waar mogelijk is een datum en tijd genoemd. Omdat de exacte planning bij NASA pas 1 a 2 weken van tevoren wordt gedaan is van de meeste verbindingen in eerste instantie alleen bekend in welke week een ARISS contact met ISS kan plaatsvinden. Zodra de exacte datum en tijd bekend is wordt deze hier vermeld, en weergegeven in UTC.
Kijk vooral ook op de homepagina onder de kop “Satelliet nieuws” voor de laatste details en de vragen die gesteld gaan worden tijdens een schoolcontact.
Sinds de installatie van de ATV zender in ISS is het mogelijk dat er tijdens een schoolcontact van Hamvideo gebruik wordt gemaakt. De astronaut is dan rechtstreeks te volgen. De ATV uitzendingen zijn met behulp van een schotelantenne (1,20 meter of meer) rechtstreeks op 13 cm te ontvangen. Ook via de BATC worden beeld en geluid als internet video stream doorgegeven.

 

 

Datum Tijd (UTC) School ISS Call
Vrijdag
2017-10-20
8:47:01 “A. Gramsci – N. Pende”,
Noicattaro, Italie

Istituto Comprensivo “Tauro – Viterbo”,
Castellana Grotte (Ba), Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA direct via IZ7RTN
Vrijdag
2017-10-20
11:57:34 Tallaght Community School,
Dublin, Ierland

Gymnasium Räddningsgymnasiet Sando,
Sandöverken, Zweden

Mark Vande Hei, KG5GNP direct via EI1ISS
Vrijdag
2017-10-20
15:14:34 Istituto Scolastico Comprensivo “Nardi”,
Porto San Giorgio, Italie

I.C. Michelangelo Buonarroti,
Marina di Carrara, Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA direct via IQ5VR
en I6KZR
23-29 oktober Glanmire Community College,
Cork, Ierland

Colegiul National Calistrat Hogas Piatra Neamt,
Piatra Neamt, Roemenie

direct via EI5CRC
23-29 oktober Istituto Tecnico Tecnologico “Enzo Ferrari”,
Borgo A Mozzano, Italie

Liceo Statale “G. D. Cassini”,
San Remo, Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA direct via IQ1SM
en IQ5LU
30 oktober –
5 november
Liceo Scientifico ‘Francesco Cecioni”,
Livorno, Italie

Liceo Artistico Melotti,
Lomazzo, Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA direct via IQ5LI
30 oktober –
5 november
Istituto di Istruzione Superiore “Leonardo Da Vinci”,
Lanusei, Italie
Paolo Nespoli, IZØJPA direct via ISØBWM
30 oktober –
5 november
I.C. “Pascoli Forgione”,
San Giovanni Rotondo, Italie

Primaria e Secondaria di primo grado Istituto comprensivo Via XVI settembre,
Civitavecchia, Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA direct via ISØBWM
6-12 november Liceo Statale “Ilaria Alpi”,
Rutigliano, Italie

I.I.S.S. “T.Fiore-C.Sylos”,
Terlizzi, Italie
Liceo Scientifico “Valdemaro Vecchi”,
Trani, Italie

Paolo Nespoli, IZØJPA
13-19 november Carmelita Manara,
Milano, Italie

Ncotshane Senior Primary School,
Pongola, Zuid Afrika

Paolo Nespoli, IZØJPA
20-26 november I.C. Villasanta,
Villasanta, Italie

College Pierre de Fermat,
Toulouse, Frankrijk

telebridge
4-10 december S.G.B. De La Salle,
Rome, Italie

Istituto Comprensivo Luigi Nono,
Mira, Italie

direct via IQ3RW
11-17 december Summa-Aldapeta, Donostia-San
Sebastián, Spanje

School of Telecommunications and Aerospace Engineering (EETAC),
Castelldefels, Spanje

direct via EA3MM
18-24 december Kantonsschule Musegg,
Luzern, Zwitzerland
direct via HB9TSO

Telebridge verbindingen worden over het algemeen opgezet omdat de betreffende school niet over voldoende ondersteuning door radiozendamateurs en apparatuur kan beschikken. Een andere oorzaak kan zijn dat de school te weinig horizon zicht heeft waardoor de tijd van een mogelijke verbinding erg kort wordt. Telebridge schoolstation verbindingen worden via de telefoon van de school naar NASA gemaakt en vanuit NASA doorverbonden naar een van de door ARISS gekwalificeerde amateur grondstations. Het is dus wel degelijk een echte amateurverbinding, zij het via een omweg.Directe schoolstation verbindingen zijn zoals het woord al zegt verbindingen rechtstreeks tussen ISS en een compleet zendamateur grondstation dat op de betreffende locatie is opgesteld en ook door radiozendamateurs wordt bediend.


Wat zijn amateur satellieten

Amateur satellieten worden over het algemeen in de ruimte gebracht door groepen amateurs die zich verenigd hebben in een werkgroep met een eigen status binnen de amateurwereld. Veelal zijn dit groepen die de overkoepelende naam beginnend met de aanduiding AMSAT gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn o.a. AMSAT-DL, AMSAT-IT en ook AMSAT-NL die in 2015 is opgericht. Studenten aan universiteiten zijn veelal betrokken bij het ontwerpen van Cubesats.

Als een amateursatelliet na de lancering eenmaal in zijn baan terecht is gekomen en daadwerkelijk met uitzendingen begonnen is wordt een OSCAR nummer aan de satelliet toegekend. Oscar-0 is een naam voor de maan en Oscar-1 is de bekendste, het is de Russische Sputnik satelliet die in 1961 de wereld verraste.

Ook universiteiten gebruiken tegenwoordig de radiozendamateur wereld om de resultaten van de uitzendingen van hun satelliet te ontvangen. Als tegenprestatie wordt in meerdere gevallen dan ook een amateur transponder in een dergelijke satelliet ondergebracht.


Hoe zijn amateur satellieten te gebruiken

In satellieten wordt gebruik gemaakt van alle communicatievormen die een zendamateur tot zijn beschikking heeft. Denk hierbij aan een FM-Relais station, maar ook CW, SSB en vele vormen van digitale comunicatie komen voor. ATV ontvangst is tot nu toe alleen af en toe vanuit ISS beschikbaar. Wel zijn er vergevorderde plannen voor een geostationaire satelliet waar ook ATV onderdeel van kan zijn.

Wat het gebruik van satellieten in de ruimte voor ons als radiozendamateur tot een uitdaging maakt, is het feit dat de satelliet door de ruimte beweegt en niet op één plaats stilstaat, zoals een relaisstation op de grond. Deze beweging bij hoge snelheid heeft twee gevolgen: wij moeten de satelliet met de antenne volgen en er ontstaat de bekende doppler verschuiving. Dopplerverschuiving houdt in dat de frequentie waarop de amateur uitzendt bij de ontvanger in de satelliet op een andere frequentie binnenkomt. En ook de uitzending van de satelliet heeft een verschuiving bij de ontvanger tot gevolg. Hoe hoger de gebruikte frequentie, des te groter is de dopplerverschuiving. Het gevolg is dat de frequentie regelmatig moet worden aangepast.

Ook de stand van de antenne moet worden aangepast aan de beweging van de satelliet. Als we geen rondstralende antenne gebruiken moeten we de antenne op de satelliet blijven richten. Vooral bij hogere frequenties wordt het volgen van de positie van een satelliet moeilijker. We moeten de antenne beter uitrichten. Bovendien moeten we precies weten waar de satelliet zich bevindt. Voor beginners volstaat het om met een rondstralende antenne en een voorversterker voor ontvangst te beginnen. Verder gevorderde radiozendamateurs maken gebruik van horizontaal, verticaal en circulair gepolariseerde antennes.

Terug naar boven


Wat zijn de minimale vereisten voor een satelliet station

Om via een satelliet te werken is het handig om over twee losse apparaten te beschikken: een zender en een ontvanger. De zender en de ontvanger dienen gelijktijdig en onafhankelijk van elkaar in verschillende amateurbanden te werken. Helemaal goed is het als ze beide geschikt zijn voor FM, SSB en CW maar zelfs een dualband protofoon met alleen maar FM modulatie is voldoende om met FM satellieten te beginnen.

Aan de ontvanger worden geen bijzondere eisen gesteld. Een goede ontvanger is vaak voldoende. Een goede ontvanger met een ruisarme voorversterker, direct bij de antenne geplaatst, helpt heel veel om het soms toch wel zwakke signaal uit de ruimte te ontvangen. Dit geldt in steeds sterkere mate als de frequentie, waarop de satelliet uitzendt, hoger wordt.

De signaalsterkte van moderne satellieten varieert van zeer zwak tot behoorlijk sterk. Voor wat de zender betreft is vooral de uitgezonden signaalkwaliteit van belang. Ga uit van de normaal gebruikelijke DX-kwaliteit.

Terug naar boven


Meer satelliet informatie is te vinden op internet

http://www.amsat.org en https://amsat-uk.org
Op deze websites is veel informatie beschikbaar uiteenlopende onderwerpen. De sites zijn zeer omvangrijk en bevatten naast actuele ook veel achtergrond informatie over gelanceerde en te lanceren satellieten. Ook op onderwijsgebied is op deze sites veel informatie beschikbaar.
Op de AMSAT site kun je jezelf bovendien abonneren op het bekende amsat nieuws bulletin en andere interessante nieuwsbronnen. (link: http://www.amsat.org/mailman/listinfo). Wekelijks wordt dan een nieuws bulletin toegezonden met de laatste ontwikkelingen op amateurgebied en satellieten.

Voor real time informatie welke satelliet op dit moment (of straks) overkomt is de volgende link heel praktisch. Scrol eerst helemaal naar beneden om daar je eigen locator in te vullen. Vervolgens zie je in het overzicht over hoeveel minuten welke satelliet over komt. Bij ‘Ele’ is de maximale elevatie aangegeven, probeer om te beginnen eerst de wat hogere elevatie hoeken. Klik met de muis op een satelliet in de lijst ‘Satell.’, dan krijg je direct (rechts) de uplink- en downlink frequentie van de betreffende satelliet te zien, inclusief dopplerverschuiving.  Bovenaan staat ‘1 2 3 4 6 8’, waarmee (door er op te klikken) het zoom niveau van de kaart gekozen wordt. Je ziet dan de baan van de geselecteerde satelliet ten opzichte van je locatie. Er is een ‘Help’ bij (bovenaan), gewoon proberen en er mee spelen. Er zijn best wel veel satellieten bij die niet direct interessant zijn om mee te beginnen. Welke dat wel zijn is goed te zien bij http://www.amsat.org/status/

http://ariss.org
Informatie over de zendamateur activiteiten in het ruimtestation ISS. Aanvragen van een schoolstation verbindingen met ISS is ook hier te vinden.

http://www.issfanclub.com
Aankondigingen van uitzendingen via het amateurstation in ISS zijn hier te vinden.

http://www.dk3wn.info
De website van Mike Rupprecht, DK3WN, bevat zeer veel informatie over amateursatellieten. Bovendien is Mike gespecialiseerd in het ontvangen van telemetrie gegevens van satellieten. Zijn website bevat dan ook bijzonder veel software voor het decoderen van telemetriedata, speciaal gemaakt voor diverse satellieten.

http://www.pe0sat.vgnet.nl
De website van Jan v. Gils, PE0SAT, bevat onder andere veel achtergrond informatie over vele satellieten.  Ook is er veel aandacht voor SDR ontvangst en de verwerking van telemetrie gegevens. Software die veelal met een dongle werkt is ook hier te vinden.

http://www.n2yo.com en
http://www.n2yo.com/satellites
Overzicht van nagenoeg alle tot nu toe gelanceerde satellieten. Geeft frequentie up- en downlink informatie en ook de satelliet status.

http://www.ne.jp/asahi/hamradio/je9pel/
Veel satelliet status en software informatie.

Naast deze websites zijn er talloze treffers op internet te vinden als met Google wordt gezocht met een paar trefwoorden zoals ‘satellite’ en ‘telemetry’.

http://space.skyrocket.de/doc_sat/oscar.htm
Overzicht van Oscar en RS nummers. Ocer de meeste satellieten is er tevens achtergrond info te vinden.
Terug naar boven