Mededelingen van de VHF commissie

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron juni 2018

Bij Commissiezaken noemt Dick PA4VHF een aantal zaken waar we als commissie mee te maken krijgen, zoals repeaters, de Algemene Verordening Gegevensbescherming, en de toenemende vraag naar frequentieruimte op de hogere banden. In het kader van “Kennismaken met VHF en hoger” gaat Dick in op de specifieke eigenschappen van de 6m band, de 4m band en de 2m band. Verder besteedt hij aandacht aan antennes voor die banden en aan coaxkabel en connectoren, geschikt voor die banden.

Bij Amateursatellieten blijkt een satelliet “ontdekt” te zijn. Het gaat hier om een Chinese satelliet waarvan gedacht werd dat deze defect was, maar hij is wel degelijk actief maar op een afwijkende frequentie. Verder een aankondiging van een paar satellieten die veel verder de ruimte in worden geschoten: twee microsats moeten in een baan om de maan komen en een relaissatelliet wordt “geparkeerd” in het zgn. Lagrangepunt L2 van het aarde-maan systeem.

Bij ATV vervolgt Renny PE1ASH zijn ontdekkingsreis op 47 GHz. In de vorige aflevering hadden we het verhaal met de varactordiodes, nu ging het over het maken van een Local Oscillator signaal op 45,9 GHz, om met een 1100 MHz (23 cm) zendertje op 47 GHz uit te komen. Dat viel nog niet mee, de eerste aanpak met een LO van 11,475 GHz en twee maal verdubbelen mengde niet goed met het 1100 MHz signaal. Nu ging Renny met een meetzender die tot 14 GHz gaat aan de slag. Deze meetzender laat zich moduleren. Eerst de meetzender op 11,75 GHz gezet en dit signaal weer verdubbeld. Toen moest dat signaal weer versterkt worden en dat werd toegevoerd aan een LNB ontvanger. Na montage van een verviervoudiger p de LNB en het toevoeren van een 3600 MHz signaal uit een andere meetzender kon Renny zijn eigen signaal nu zien, maar was het beeld nog te donker door te weinig zwaai. Er werd weer voor een andere aanpak besloten, nu met een mixer die aan de ene kant met 9,3 GHz wordt gevoed en aan de andere kant met een 13 cm (2400MHz) signaal.
Alleen was de LO van 9,3 GHz te sterk aanwezig in het uitgangssignaal dus moest er gefilterd en versterkt worden. Uiteindelijk is het gelukt om op vrijdag de 13e april het signaal van John PA7JB te ontvangen in de huiskamer opstelling.

Bij Andere tijdschriften de beschrijving van een Oblong-antenne voor de 4m en 6m banden. Deze antenne, een ontwerp van Martin DK7ZB bestaat uit twee draadraam antennes die parallel gevoed worden. De vorm van de draadramen, rechtop staande rechthoeken, wordt met de Engelse term oblong aangeduid. De antenne heeft in het voedingspunt een impedantie van 50 Ω. Doordat de draadramen niet vierkant, maar rechthoekig zijn is de stralende horizontale tak van het draadraam gereduceerd van 0,25 λ naar 0,18 λ maar wordt door het vergroten van de afstand tussen de horizontale delen de versterking groter. Dat gaat dan wel weer ten koste van de bandbreedte.
Martin heeft een versie van deze antenne opgebouwd door gebruik te maken van bamboe stokken als uithouders. Het buitenste raam (voor 6m) wordt opgehangen aan één punt en de onderste straler loopt parallel aan de bamboe stok. Het binnenste raam (voor 4m) heeft juist aan de bovenkant een rechte straler en eindigt in de onderkant in een punt. Martin besteedt veel aandacht aan de volgorde van afregelen.
In het gebruik blijkt deze antenne met (vanzelfsprekend) een tweezijdig richtingsdiagram een openingshoek van ongeveer 87⁰ te hebben, maar ook nog redelijk geschikt te zijn als rondom gevoelige antenne omdat de voor-zij verhouding niet zo sterk is als bij een dipool.

 

OD5 (Libanon) nu ook op 50MHz

Vanuit Libanon (OD5) komt het bericht dat men daar vanaf 19 april mag uitkomen op 6m.

Goed nieuws en opletten dus het aankomende ES seizoen!

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron mei 2018

Bij Commissiezaken neem Dick van der Knaap PA4VHF het stokje over van Chris van der Berg PA3CRX als voorzitter van de commissie. Dick geeft in zijn inleiding aan dat we als VHF-en-hoger commissie ons wat meer willen gaan richten op de “starters” op onze banden.
Onder het kopje “Kennismaken met VHF en hoger” maakt Dick duidelijk dat deze banden niet alleen voor techneuten of zelfbouwers zijn, maar dat je ook met kant-en-klare apparatuur kunt ontdekken hoe verrassend deze banden kunnen zijn. Zo is de 50MHz band vaak ingebouwd in moderne HF transceivers en heb je alleen maar een antenne nodig. Met een simpele dipool kun je al uit de voeten maar er zijn op Internet allerlei voorbeelden van zelfbouw yagi’s te vinden.
Vooral met de zomermaanden in aantocht zijn op de 6m band vaak Europese stations te werken via sporadische E-reflectie. Dick noemt een aantal populaire 6m frequenties waar activiteit te vinden is en ook worden 6m bakens genoemd. Daarnaast zijn er de websites waar aanvullende en actuele informatie te vinden is.

Bij ATV vertelt Renny PE1ASH hoe hij op 47 GHz samen met John PA7JB gepoogd had om hun zenders en ontvangers op dezelfde frequentie te krijgen maar dat ging erg moeizaam. Daarom besloot Renny tot een andere aanpak en een zender te bouwen volgens een nieuw concept. Bij DB6NT werd een printje besteld en bij DL2AM een gefreesd kastje. Die leverde ook varactordiodes waarvan er een paar werden besteld. Het idee is om het printje in het kastje te lijmen waarbij dan een signaal van 23,5GHz aan de ingang wordt gelegd en de diode die frequentie verdubbelt.
Toen de bestelling eenmaal binnen was bleken het printje en het kastje al klein te zijn, maar de varactordiodes waren nagenoeg onzichtbaar. Ongeveer ter grootte van een zoutkorreltje. Met veel geduld werd een diode uit de verpakking gehaald en daarbij moet je wel je adem inhouden, anders blaas je hem zo weg!
Met een injectienaald werd wat zilverlijm op de printsporen aangebracht op de plek waar de diode moet komen en met een kaasprikkertje met wat spuug er op werd de diode op de lijm geplaatst. Na het bakken van het printje op een kookplaatje bleek dat de diode goed werkte en zo’n 4 mW leverde. Eigenlijk is dat alweer te veel, want de eindtrap van Renny mag maximaal zo’n 0,3 mW hebben. Dat werd opgelost door de 100 mW die wordt aangeboden aan de verdubbelaar te reduceren met een 10 dB verzwakker. Daarna bleef er nog 0,3 mW op 47 GHz over en dat was voldoende voor de eindtrap. Er moeten nog wat metingen verricht worden maar het streven is om in de junicontest een tweewegverbinding op 47 GHz te maken.

Wim PE1EZU beschrijft hoe de BIGgen groep (Breukelse Interesse Groep) steeds bezig is met experimenteren met apparatuur en antennes. Nu werd het tijd om een 70 cm ontvanger, gebaseerd op een RTL-dongle, eens wat nieuw leven in te blazen. Deze ontvanger werd als back-up ontvanger gebruikt en deze levert alleen zwart-wit plaatjes en de synchronisatie werkte niet goed. Maar voor het ontcijferen van de viercijfercode was het goed genoeg en de gevoeligheid was prima.
Maar toch hadden we het idee dat het beter kon. Op een Chinese website werd een 8 MHz breed bandfilter met SMA in- en uitgang gevonden waarmee signalen buiten de band onderdrukt worden. Toen moest er nog een voorversterker komen om de verliezen van het filter te compenseren en ook daarvan werden er twee verschillende in China besteld. Nadat het materiaal binnen was werd er getest. De ene voorversterker versterkte te veel, maar de andere deed het prima met 18 dB versterking. Met een regelbare voedingsspanning van 5V kan de versterking nog geregeld worden. Bij de laatste contest werd de nieuwe opzet gebruikt tot volle tevredenheid.

De uitslag van het ATV activiteitsweekend van maart is bekend. 23 deelnemers stuurden 24 logs in, er was dus één station wat vanaf twee locators actief is geweest. Enkele stations hadden hun antennes moeten aanpassen als gevolg van de januaristormen, een station moest zelfs uitwijken naar een andere locatie waar alleen ontvangst mogelijk was. Maar dat bleek wel een goede locatie te zijn!
Vier stations zijn op 47GHz actief geweest, verder waren de 23cm en 13cm banden populair. In het overzicht staan de beste drie scores per band gegroepeerd, de algemene winnaar van deze maart contest is PA3CGG.

Onder het kopje “Maart ATV-weekeinde: soapbox” lezen we de belevenissen van diverse stations tijdens de contest. Zo had Renny PE1ASH wat last van een klein stuurzendertje voor het 47GHz experiment te hebben, waarvan een mengsignaal doorlekte de shack in. Zondagmiddag aan het eind van de rit werd er nogmaals geprobeerd een 47GHz verbinding te maken met John PA7JB van de groep PE1EZU. Uiteindelijk lukte het John de LO wat lager af te stellen en toen zagen ze het signaal van Renny in Breukelen. Ze bleken eerst nog op een flank te kijken maar na enige verstemming van de achterzetontvanger konden de cijfers gelezen worden. Feest in Breukelen!
Lex PE1CVJ had veel plezier van zijn nieuwe antenne installatie.. Bij PE1OLR waren er een paar haperingen: de 70cm stuurzender stopt met zenden na korte tijd te hebben aangestaan en op 13cm zat er letterlijk een kink in de kabel.
Evert PE1MPZ was wegens stormschade uitgeweken naar een bergje in de buurt van Rotterdam. Daar was alleen ontvangst mogelijk. Misschien een volgende keer daar voor een deel /P te gaan en voor een deel vanuit huis. Rudolf PE1EBM moest concluderen dat het zonder buitenantenne eigenlijk niet gaat. Jack PA0BOJ kon via vliegtuigscatter een verbinding maken met Hans PE1CKK. Harry PA1AS ziet in Zuid Limburg maar weinig ATV stations als er geen condities zijn.
Rob PE1ITR was op 70 cm en op 13 cm actief. Door zich te beperken tot smalband ATV door gebruik te maken van een videofilter kon hij ook op 436MHz zenden, iets verder weg van de stoorsignalen. De tegenstations hadden de keuze tussen 434 of 436 MHz. Op 13 cm moest Rob verkassen naar een hoog punt dicht bij zijn huis, maar daar moest het station per rugzak naar toe gesleept worden.
Chris PA3CRX deed vanaf twee locaties mee. Zaterdag vanuit huis en zondag vanaf een recreatiestrandje bij de Wijde Blik waar hij steun kreeg van Hans PE1CKK, die met de porto iets verderop ging staan omdat de TFT monitor de ontvangst van de porto verstoorde.
Peter PA1RHQ draaide de contest weer uit Maarssen omdat bij Martin PA9DX de 40m dipool door de storm kapot was gewaaid en de rotor daardoor niet kon draaien. De uitlezing van de rotor bij Peter klopte niet, zodat Peter de rotorklok met een losse potmeter voor de gek moest houden.  Op zaterdagavond begaf de 10GHz PA bovenin de mast het en op zondagmorgen liet de 2m beam het afweten.
Kees PE1APH had last van boomtoppen in zijn signaalpad omdat de antennes nu lager staan na de storm. Trevor PA2TG kon na geruime tijd weer meedoen maar moest nog snel een beschadigde coaxkabel vervangen. En Jean PA3DLJ had net als PA1AS in Limburg weinig tegenstations.

Bij zelfbouw laat Rob PE1RWE zien hoe hij een VFO van 54 MHz tot 13,6 GHz heeft gebouwd. Basis is een ADF5355 module dat tot 13,6 GHz gaat. Dat is interessant om daarmee een 10GHz generator gebouwd kan worden. Toen het module binnen was heeft Rob bij F1CJN een geschikte aansturing gevonden op basis van een Arduino Uno met een LCD schermpje. De module heeft twee differentiaal uitgangen voor 54-6800 MHz en een uitgang voor 6,8 tot 13,6 GHz. Ook bevat het module twee referentie differentiaalingangen om bijv. een 10 MHz gps standaard op aan te sluiten in plaats van het ingebouwde 25 MHz kristal. Met twee waterleidingdopjes van 15mm heeft Rob een 10GHz filter gebouwd om het signaal wat schoner te maken.

Koert PA1KW beschrijft een ATV rotor interface om zijn G5500 rotor voor azimut en elevatie aan te sturen, ter vervanging van de bestaande FUNKBOX interface. De software is geschreven in C# onder Visual Studio en draait onder Windows 10. Maar eerst moest worden uitgezocht welke commando’s de rotor nodig heeft. Hiertoe is de communicatie met de bestaande FUNKBOX interface bekeken en die blijkt voortdurend de stand van de antenne door te geven. Koert heeft de software uitgebreid met een database waarin stations, ATV repeaters en bakens zijn opgeslagen. Door bijv. een repeater te selecteren en op het icoontje met de paraboolantenne te klikken draait de antenne automatisch in de juiste richting. De database is via Internet bereikbaar. Inmiddels heeft Koert uitgezocht dat een WinRotor interface ook gebouwd kan worden op basis van een Arduino Nano.

Bij Nieuwe Apparatuur tenslotte een beschrijving van de Yaesu FT-70F portofoon. Dit is een dual-band portofoon voor 2m en 70cm. Hij ondersteunt zowel FM als Digitale communicatie volgens het C4FM System Fusion protocol. De ontvanger loopt van 108 tot 137 MHz in AM en van 137 tot 580 MHz in FM. De portofoon wordt geleverd met usb-kabel waarmee de porto geprogrammeerd kan worden. Software staat op de Yaesu website. In het gebruik geeft de porto duidelijk aan hoe de portofoon is geconfigureerd: analoge ontvangst, digitale ontvangst, zenden, verkeerde configuratie van toonsquelch mode en System Fusion groeps communicatiemodes. De zendmode kan automatisch geselecteerd worden, standaard is dat die mode gebruikt wordt waarin de laatste keer ontvangen is.
De porto biedt geen ontvangst van de FM omroepband maar wel van de AM luchtvaartband. De porto kan 5W, 2W of 0,5W leveren.

 

Amateurrepeaters: Agentschap Telecom overlegt met vergunninghouders

Op uitnodiging van de afdeling Toezicht van Agentschap Telecom zijn op 11 april, 18 vergunninghouders van amateurrepeaters (alle aanmelders) en de twee landelijke verenigingen, VERON en VRZA te gast geweest om over repeaters te praten.
Op de website van de VERON
meer hierover.

11-14 april – SSTV uitzending vanuit ISS.

Het bestaan van Intercosmos, de Russische tegenhanger van NASA herdenkt de 40ste verjaardag van de bemande ruimtevaart met SSTV uitzendingen vanuit ISS. Aan deze uitzendingen is tevens een SSTV Award gekoppeld.

De uitzendingen beginnen naar verwachting op 11 april met 12 april  als onderdeel van Cosmonautics Day op April 12.

De uit te zenden SSTV beelden zijn gerelateerd aan het Interkosmos project. Zie voor meer details https://en.wikipedia.org/wiki/Interkosmos

De SSTV uitzendeng is te ontvangen op de gebruikelijke frequentie van 145,800 MHz vanuit de service module. De SSTV mode is dit keer PD120. Deze mode is in nagenoeg alle SSTV software beschikbaar.

Aan deze SSTV uitzendingen is ook een Award gekoppeld voor hen die ontvangst rapporten publiceren.

Om hiervoor in aanmerking te komen moet ten minste een (1) plaatje gedurende de uitzendperiode worden gedecodeerd. De kwaliteit van de afbeelding hoeft niet perfect te zijn maar moet wel herkenbaar zijn. Niet compleet ontvangen afbeeldingen worden ook geaccepteerd. De Award wordt in de vorm van een jpg file via e-mail verstuurd.

Stuur om het Award te ontvangen stuur je een of meerdere gedecodeerde plaatjes naar:
www.spaceflightsoftware.com/ARISS_SSTV/index.php
en vul tevens het aanvraagformulier in dat te vinden is op:
https://ariss.pzk.org.pl/sstv/ Inzendingen moeten ontvangen zijn voor 15 mei 2018
De laatste inzend datum voor een aanvraag is 15 mei 2018. Aanvullende details zijn te lezen op
 https://ariss.pzk.org.pl/sstv/

73, Bertus

PE1KEH

Het verslag van het Amateur Overleg (AO96) is gepubliceerd met evaluatie van de gedragslijn vergunningen radiozendamateurs

Bij de introductie van de gedragslijn is afgesproken dat na een half jaar evaluatie zal plaatsvinden. De VHF-en-hoger commissie heeft hiervoor diverse zaken bij de WOO aangebracht t.a.v. de evaluatie van de Gedragslijn Vergunningen Radiozendamateurs in het Amateur Overleg.

Communicatie rond specifieke eisen

De gedragslijn geeft een kader.

Aan de hand van dat kader worden aanvragen gedaan waarna de aanvrager pas bekend wordt met de specifieke eisen op het moment dat de vergunning op de mat valt. Dit geeft achteraf onnodige complicaties die eenvoudig te voorkomen zouden zijn als AT duidelijk communiceert over de specifieke aspecten. Het lijkt ons zinvol als AT bij de aanvraag vermeldt wat men kan verwachten. Scheelt werk voor AT en frustratie bij aanvragers.

Identificatie

In de gedragslijn wordt het volgende over identificatie gesteld:

De voorschriften en beperkingen kunnen per vergunning verschillen en worden bij het verlenen van de vergunning vastgesteld. Ze maken onderdeel uit van de vergunning en worden vermeld in de vergunning zelf of in meegezonden bijlagen. Veel voorkomende voorschriften zijn een ingebruiknameverplichting, een bepaling over de identificatie van het station en de verplichting om voorrang te verlenen aan frequentiegebruik met een primaire status.

In verstrekte vergunningen staat hierover:

Identificatie

Tijdens de uitzendingen van het station worden de roepletters  xxxx herkenbaar en waarneembaar één keer per vijf minuten uitgezonden in morse (A1A, met een maximale snelheid van twintig woorden per minuut) of in spraak (F3E).

In de (vervallen) gebruikersbepalingen amateurfrequentiegebruik staat over identificatie: de radioroepnaam is bij data- en beeldoverdracht aan de ontvangstzijde na demodulatie in leesbaar schrift zichtbaar. Bij automatische telegrafie en bij data- of beeldoverdracht waarbij technische belemmeringen het onmogelijk maakt om in de voorgeschreven regelmaat de radioroepnaam uit te zenden, wordt de radioroepnaam kenbaar gemaakt door middel van spraak of morsetelegrafie. Informatie wordt niet versleuteld verzonden.

In de Regeling gebruik van frequentieruimte met meldingsplicht 2015 (Geldend van 01-04-2017 t/m heden) staat over identificatie:

  • de in artikel 6, tweede lid, bedoelde combinatie van letters of cijfers wordt ten minste bij het begin en bij het einde van elke uitzending en ten minste eenmaal per periode van vijf minuten uitgezonden, waarbij een reeks kortdurende uitzendingen wordt aangemerkt als één uitzending;
  • d. de combinatie van letters of cijfers is bij data- en beeldoverdracht aan de ontvangstzijde na demodulatie in leesbaar schrift zichtbaar;
  • e. bij automatische telegrafie en bij data- of beeldoverdracht waarbij toepassing van onderdeel c stuit op technische belemmeringen wordt de combinatie van letters of cijfers kenbaar gemaakt door middel van spraak of morsetelegrafie;

We kunnen ons voorstellen dat bij zeer experimentele modus inderdaad A1A wenselijk is maar om dat bij FM (F2A mag dus niet volgens AT), D-STAR, DMR, Fusion etc. door te voeren lijkt ver gezocht. Zeker als de roepletters al in het display en/of internet reflector verschijnen. Daarnaast blijkt dat bij het onderbreken van de datastroom bij deze digitale systemen er complicaties optreden. De afgelopen jaren zijn diverse van deze modi probleemloos gebruikt met een identificatiesysteem binnen het protocol, zodat naar we aannemen er geen reden is een probleem te introduceren.

Iets verderop in de Regeling gebruik van frequentieruimte met meldingsplicht 2015:

  • i. de combinatie van letters of cijfers wordt uitgezonden overeenkomstig de volgende klasse van uitzending:
  • 1°. spraak: A3E, H3E, J3E, R3E, F3E en G3E;
  • 2°. morse telegrafie (maximale snelheid van 30 woorden per minuut): A1A, A2A, F1A, F2A, J2A, G1A en G2A;
  • 3°. automatische telegrafie: A1B, A2B, F1B, F2B en J2B;
  • 4°. data- of beeldoverdracht: F1D, F2D en G2D;
  • 5°. facsimilé en slow-scan televisie; (SSTV): A1C, A2C, A3C, J2C, J3C, F1C, F2C, F3C, G1C, G2C en G3C;
  • 6°. amateurtelevisie: A3F, C3F en F3F.

Het lijkt dus vreemd dat bij nieuw relaisstation de eisen zoveel afwijken van de algemene regeling.

Daarnaast is de snelheid van 20 woorden per minuut vreemd, die wijkt namelijk af van de Regeling, waar immers maximaal 30 woorden per minuut als identificatie is toegestaan.

Efficiënt bandgebruik

Een ander aspect is het efficiënt frequentiegebruik (mogelijk is dit wat prematuur om al in het AO in te brengen).

Bij diverse modulatiesoorten wordt geëxperimenteerd met bandbreedten die veel kleiner zijn dan het 12,5 KHz raster biedt.  Zo zou tevens de mogelijkheid kunnen worden geboden om kleinere bandbreedten aan te vragen voor relaisstations.  Dat zou er voor kunnen zorgen dat in dezelfde bandbreedte meer relaisstations kunnen worden ondergebracht (waarbij het natuurlijk maar de vraag is of men dat dan ook werkelijk aanvraagt). Om mee te beginnen zou 6,25 KHz bandbreedte in aanmerking kunnen komen, zodat in ieder geval het 12,5 KHz raster gehandhaafd blijft. Het is hierbij beslist niet de bedoeling dat een specifiek bandsegment ingericht wordt voor alleen 6,25 KHz aanvragen.

APRS mobiel

Op de website van AT is het volgende te lezen:

(Digi)repeater thuis
Agentschap Telecom heeft recent enkele ‘digipeaters’ in het APRS-netwerk onderzocht. Uit dit onderzoek bleek dat er mogelijk enige onduidelijkheid bestaat over het gebruiken van een (digi)repeater op basis van de eigen amateurregistratie. Vooral het idee dat ‘als je bij de zender aanwezig bent’ je een repeater op een privé-call mag gebruiken blijkt door veel zendamateurs als juist te worden gezien. Om deze onduidelijkheid weg te nemen, is hieronder de van toepassing zijnde regelgeving uitgelegd.

Een (digi)repeater zendt aan de ingang ontvangen berichten, zonder tussenkomst van de eigenaar/gebruiker van deze repeater, opnieuw uit. In de situatie dat dit gebeurt met een vergunning (voorheen ATOF) is dat juist, maar in de situatie dat dit gebeurt op basis van de registratie is dit fout. Hierbij speelt artikel 10 van de Regeling gebruik van frequentieruimte zonder vergunning met meldingsplicht 2015 een rol:

Art. 10, lid 1, onder b zegt: “Het uitzenden van omroepprogramma´s, muziek, reclame of berichten van of voor derden is niet toegestaan.”

Ook berichten van andere zendamateurs of andere geautomatiseerde systemen zijn berichten van derden. Hiermee is het ter beschikking stellen van een (digi)repeater aan andere zendamateurs een gebruik dat niet wordt gedekt door de registratie van de eigenaar/gebruiker, maar dient te worden gedekt door een vergunning voor het zenden met een relaisstation van Agentschap Telecom. Lees meer over het aanvragen van een vergunning in de Gedragslijn vergunningen radiozendamateurs.

Het gebruik van repeaters zonder vergunning kan leiden tot een sanctie.

Feitelijk zegt AT hiermee dat APRS niet mag op de manier waarop dit gedaan werd door stations in de auto. APRS relayeert standaard, dat staat gewoon default aan. Omdat bij de aanvraag van een vergunning (voorheen ATOF) een locatie moet worden opgegeven is het kennelijk niet mogelijk om APRS mobiel te gebruiken.

Het APRS netwerk is wel in stand te houden door stations die thuis ontvangen het niet te ‘heruitzenden’ maar op internet beschikbaar te stellen, het zogenaamde igate. Juist in gebieden waar minder of geen APRS ontvangststations thuis zijn opgesteld valt er een ‘gat’ in het systeem.

Ziet AT een mogelijkheid om het APRS systeem te blijven gebruiken door mobiele station? Bijvoorbeeld door een herdefiniëring dan wel door ‘mobiele locaties’ toe te staan als digirepeater?

Het uiteindelijk verslag van het (in twee delen gehouden) Amateur Overleg is hier te lezen.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron april 2018

Bij Commissiezaken schrijft Chris PA3CRX zijn laatste bijdrage, omdat hij op de komende VR stopt als voorzitter van de commissie. Chris heeft eerst de functie van ATV manager bekleed en is daarna drie jaar voorzitter geweest en daarom ook lid van het HB. In die periode zijn allerlei zaken aan de orde geweest en heeft Chris er naar gestreefd VHF en hoger binnen de VERON meer gewicht te geven. Alleen vindt hij het jammer dat er geen invulling is gegeven aan de diverse vacatures binnen de commissie.

Bij de Weak Signal contesten liep niet alles naar behoren, maar gelukkig is door extra inspanning en hulp door Theo PA1TK en Rob PE1ITR de achterstand weggewerkt. Omdat de huidige contestmanager Gert PG5D door omstandigheden niet meer genoeg tijd voor het invullen van deze functie kon vrijmaken is Rob PE1ITR benaderd om dit in te vullen, aangezien Rob op de achtergrond al de contestrobot draaiend hield. Rob heeft positief gereageerd op dit verzoek.

Bij Contesten aandacht voor de MGM Contesten zoals aangekondigd door de RSGB voor de 6m en 2m banden. MGM staat voor Machine Generated Mode. Denk bij Machine toch meestal aan een computer. De puntentelling en het indienen van het log zijn zoveel mogelijk vereenvoudigd. Er hoeft alleen maar een rapport en een locator van 4 tekens te worden uitgewisseld. De punten per km worden berekend op basis van het midden van het locatorvak. De eerste contest is in het weekend van 21 april, de tweede in het weekend van 21 oktober. Voor meer informatie wordt naar onze website verwezen.

Bij Amateursatellieten worden een paar nieuwe satellieten besproken. De Amsat-Oscar 92 is nu volledig operationeel, meestal in UV mode met een uplink op 70cm en een downlink op 2m, alles in FM. Soms wordt omgeschakeld naar een andere mode maar het commando daarvoor gebeurt op de reguliere uplink dus dat wordt wel eens doorkruist doordat die frequentie niet vrij is.
De PicSat is een 3U CubeSat en is speciaal ontworpen om de passage van de exoplaneet Beta Pictorus b voor de ster Beta Pictorus in kaart te brengen. De satelliet beschikt daarvoor over een optische telescoop. Voor ons interessant: er is een FM-relais aan boord. Dit is onlangs getest en werkt. Maar voorlopig is alleen telemetrie te ontvangen.
De ESTCube-2 satelliet uit Estland, waarvan de lancering gepland is voor 2019, gaat in de 70cm band werken. Ook gaan foto’s uitgezonden worden. Als extra komt er een retroreflector waarmee licht kan worden teruggekaatst naar de oorsprong. Deze reflector is bedoeld voor nauwkeurige afstandmetingen.
Een Canadese universiteit gaat een satelliet bouwen waarmee foto’s van het gebied van de aarde gemaakt worden waar op dat moment over heen gevlogen wordt. Ook wordt er educatieve informatie meegestuurd. Als bijzonderheid is het mogelijk een “selfie” te maken.
Het staat nog steeds niet vast wanneer de aangekondigde geostationaire satelliet Es”hail-2  wordt gelanceerd en ook daarna is hij nog niet direct beschikbaar. Eerst moet hij uit een elliptische baan naar een cirkelvormige baan gebracht worden en dan nog naar de juiste positie gemanoeuvreerd worden. Als het eenmaal zover is, vinden we de uplink voor CW en SSB in de 13cm band  en de downlink in de 3cm band.

Bij ATV een uitgebreid verslag van de schade na de januaristormen bij Kees, PE1APH. De mast van 70mm diameter is boven het steunlager geknikt. De antennes hebben het wel overleefd, de dragerbuis van de 70cm yagi kon weer rechtgebogen worden, alleen de buis van de 2m/70cm rondstraler moest vervangen worden.

Frans PC2F laat zien hoe eenvoudig het is om op 70cm met AM-ATV uit te komen. Daarvoor heb je alleen een 70cm “bamiporto” nodig, verder een Mitsubishi PA module met print, een videofilter en een videosignaal. Op die manier krijgt Frans 12W AM-ATV op 70cm. Het video wordt geleverd door een lcd-beeldscherm met video-out, waarmee testbeelden of contest nummers geproduceerd kunnen worden. Ontvangen doet Frans met een laptop met RTL-dongle.

Verderop in de rubriek nog een bijdrage van Kees PE1APH. Kees had behoefte aan wat meer vermogen op 23cm tijdens de ATV Contesten. Kees had uit een oud 70cm project nog enkele 2C39’s liggen, evenals een zware voedingstrafo uit een sloop LF versterker en een ventilator (uit een magnetron) voor de koeling. Ook waren er voldoende elko’s op voorraad. Kees werd getipt door Jack, PA0BOJ over een aanbod van een cavity voor twee stuks 2C39. Doordat ze o.a. lang gelegen hadden bleken niet alle elko’s nog bruikbaar te zijn, maar Kees hield er in ieder geval nog zes over. De eerste resultaten stelden wat teleur, maar door de cavity iets op te hogen zakte de frequentie naar het ATV gebied.

Onder “Tropo” een bijdrage van Chris, PA3CRX over fresnelzones bij straalverbindingen. Straalverbindingen kunnen vergeleken worden met licht en daar ontstaan deze ringvormige fresnelzones waarin de lichtgolven elkaar (gedeeltelijk) uitdoven bij weglengteverschillen van ½ λ. Deze zones zijn al eerder in Electron ter sprake gekomen. Allereerst wordt gekeken naar vorm en grootte van de fresnelzone, waarbij in een tabel de afmetingen van de eerste fresnelzone voor verschillende afstanden en frequenties worden gegeven. Er zijn meer zones die zich als een serie ringen met steeds ½ λ fase verschil voor doen. Chris gaat verder in op het verschil in effect bij smalbandige en breedbandige signalen en geeft aan de hand van ervaringen uit de praktijk aan dat het niet altijd zo is, dat een hoger geplaatste antenne altijd het beste is. Voor wie van theoretische onderbouwing en formules houdt een rapport en een lezing hierover.

Bij zelfbouw tenslotte geeft Kees, PE1APH een tip om je yagi antenne minder aantrekkelijk te maken als rustpunt voor vogels. Dat doet hij door enkele cm boven de dragerbuis van de antenne een draad te spannen. Kees heeft gemerkt dat niet alle soorten draad geschikt zijn, zo roest blank ijzerdraad vrij snel weg. Touw is niet altijd UV bestendig. Ook de kwaliteit van de tiewraps, waar Kees vroeger een dun touw over kon spannen, is niet meer wat het geweest is.

 

PA4VHF kandidaat voor de functie van voorzitter VHF-en-hoger commissie

We zijn verheugd te kunnen melden dat Dick PA4VHF zich kandidaat heeft gesteld voor de functie van voorzitter van de VHF-en-hoger commissie. Dick zal voor de functie worden voorgedragen bij de Verenigingsraad, die in april zal worden gehouden.

De call van Dick sluit al mooi aan op de functie maar dat is uiteraard bijzaak.

Dick is sinds 1989 behoorlijk actief op 6, 4 en 2m. Tegenwoordig ook weer QRV met EME.

En natuurlijk ook met contesten op VHF-en-hoger! Bij de VHF-en-hoger dag in Eindhoven (2016) was de stoel naast hem bijna te klein om al zijn behaalde bekers op te zetten!

Dick PA4VHF met de behaalde contest bekers, uitgereikt in 2016

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron maart 2018

Bij Commissiezaken wordt teruggeblikt op de januaristorm. Deze heeft bij veel zendamateurs schade aangericht. Dat kunnen losse of verbogen onderdelen zijn, maar ook geknikte masten met bijkomstige schade aan rotors, kabels en misschien ook huizen (van jezelf of van de buren).
Misschien is dit dan aanleiding om meteen eens zaken te vervangen. Collega-zendamateurs helpen graag daarbij.

Bij Contesten aandacht voor de nieuwe manier waarop de logs van IARU Contesten worden ingeleverd. Dit gebeurt door uploaden naar de IARU server. Verder een paar aanpassingen die zijn voortgevloeid naar aanleiding van de enquête onder contesters. Alle resultaten uit die enquête zijn op de website te vinden.

De afdelingscompetitie zoals we die kennen van HF wordt nu uitgebreid met op VHF en hoger verzamelde punten. Na aanmaken van een account kun je eenvoudig je contest en je verbindingen invullen. Je hoeft geen logs in te sturen.

Bij Amateursatellieten een pleidooi voor het werken met de LEO satellieten. Van dit soort Low Earth Orbit satellieten zijn er verschillende actief, een aantal met SSB/CW transponders en ook enkele met FM transponders. Uplink en downlink zijn vaak in de 2m en 70cm band te vinden. Met eenvoudige antennes zijn ze al te werken, het is allemaal direct zicht werk. Zelfs een rotor is niet altijd nodig, met bijvoorbeeld verticaal gerichte antennes kun je al goed uit de voeten. Je hebt wel twee sets nodig. Als je een basisset hebt die VHF en/of UHF kan maken kun je die gebruiken voor de uplink. Voor de downlink is alleen een ontvanger nodig en dat kan bijv. een SDR ontvanger zijn.

Bij ATV een uitgebreid verslag van de aanpassingen aan het antennepark van Lex PE1CVJ. Deze waren op zijn dakkapel opgesteld op een paar stevige statieven maar de tuidraden waren langzamerhand gaan doorzakken. Na de januaristormen was het raak: de mast met rotor was afgebroken. Renny PE1ASH heeft zich toen over de beschadigde 47GHz schotel ontfermd en samen is er een plan van aanpak opgesteld. Er is een frame gemaakt waar twee masten op konden worden geplaatst. Ook moest een stevige trap aan de constructie gemonteerd worden om niet langer steeds het keukentrapje te moeten gebruiken. Nadat alles in de werkplaats was opgebouwd en getest op stabiliteit werd het hele pakket weer gedemonteerd wat een soort bouwpakket in IKEA stijl opleverde. Het plaatsen van de constructie en het monteren van de rotors, schotels en kabels ging vlot en na wat testen van de diverse zenders en ontvangers beschikt Lex nu over een stormvaste constructie waar hij hopelijk nog lang plezier van zal hebben.

Een leuk hulpmiddel voor ATV-ers is de website DXspot.TV van de BATC. Hier kun je o.a. een landkaart met gelogde verbindingen zien, over een bepaalde periode, per band. Ook ATV repeaters zijn aangegeven en door er op te klikken krijg je aanvullende informatie. De commissie heeft zich ingespannen om de Nederlandse ATV repeaters er weer actueel op te krijgen.

Onder het kopje “Tropo” besteedt Chris PA3CRX uitgebreid aandacht aan verbindingen in de troposfeer en dan met name over straalverbindingen. Hierbij gaat het om verbindingen tussen twee punten. Eigenschappen en veranderingen in de troposfeer komen ter sprake. Chris gaat uitgebreid in op deze eigenschappen. Achtereenvolgens komen breking en buiging, effectieve aardstraal, meerwegfading, fading bij reflectie tegen wateroppervlakken, scintillatie en demping aan de orde.

Met een HDMI naar analoog converter kunnen ATV-ers een HDMI signaal uit hun laptop omzetten naar composite video. Zo kun je dus eenvoudig een filmpje of foto’s uitzenden.

Bij Zelfbouw beschrijft Alex, PA2CV hoe hij een transverteraansluiting voor zijn Icom IC-7300 heeft gerealiseerd. In de IC-7300 zitten tussen het driver- en amplifierboard twee coaxkabeltjes met connectoren voor RX en TX. De driver levert -4dBm, genoeg voor aansturing van de transverters.
Alex heeft de vier connectoren gescheiden naar buiten uitgevoerd op SMA connectors. Een eigenbouw Arduino switchbox neemt het omschakelen voor zijn rekening en dient ook als sequencer en verzorgt cross-band aansturing. Alex kwam recentelijk nog een mooie oplossing tegen die door DB6NT wordt geleverd, hetzelfde idee,maar in een andere uitvoering. DB6NT heeft een printje ontwikkeld wat past op de plek van de tunerconnector.

De door DB6NT geboden oplossing

Tenslotte een tip van Chris PA3CRX waar je antenneonderdelen kunt bemachtigen.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron februari 2018

Bij Commissiezaken wordt ingegaan op de manier waarop in de IARU C5 vergadering een beeld wordt gevormd van de situatie in de afzonderlijke landen. Daartoe is ter inventarisatie een vragenlijst met zo’n 200 vragen opgesteld. Bij de sluitingsdatum bleken nog niet alle verenigingen deze lijst te hebben afgewerkt, daar is dus nog enige aandrang vereist om de inventarisatie compleet te krijgen.
De IARU contestgroep heeft een eigen inventarisatie gedaan waar contesters hun voorkeuren konden aangeven. Daar zullen nog wel aanpassingen van de reglementen uit voortvloeien.

Onder het kopje “De 70cm-band en ATV” gaat Chris PA3CRX in op de aandachtspunten die AT op hun website hebben benadrukt. Zo wordt ATV in de 70cm-band ontmoedigd vanwege te verwachten problemen met 433 MHz ISM toepassingen. Op de VR is het voorstel aangenomen om een deel van de 23cm band beschikbaar te stelen voor ATV door N-amateurs.
Het gebuik van SATV (smalband-ATV) in de 70cm-band biedt wel perspectief. Zelfs is in het IARU bandplan al rekening gehouden met ATV op een hogere frequentie in de 70cm-band, van 435-438 MHz. Ontvangen op frequentie buiten de ISM band biedt ook duidelijke voordelen. Met een videofilter en het uitschakelen van de geluidsdraaggolf ben je er al. Onder meer is Rob PE1ITR met SATV aan het experimenteren.

Ook van de hand van Chris PA3CRX is een uitgebreid artikel over het “nieuwe” locatorsysteem, ook wel met Maidenhead-systeem aangeduid. Maar een eerste locatorsysteem is al in 1959 geintroduceerd, in 1963 verfijnd tot een systeem met twee letters, twee cijfers en een extra letter. Dat systeem, het QTH-locator systeem is jarenlang gebruikt maar zo langzamerhand ontstond de behoefte aan een wereldwijd dekkend systeem. In 1980 is het huidige systeem in Maidenhead (Engeland) aangenomen en heet dan ook het Maidenhead-systeem. Vakken worden meestal met 6 tekens aangeduid, hoewel veel Amerikanen slechts de eerste vier tekens uitwisselen. In de loop van de tijd zijn de vakken tot 8 of zelfs 10 tekens uitgebreid om een grotere nauwkeurigheid mogelijke te maken.

Bij amateursatellieten dit maal aandacht voor “ruimtepuin” en de bijbehorende aandacht voor het opruimen daarvan. Als illustratie worden een botsing tussen een Kosmos en een Iridium satelliet genoemd en het exploderen van een meteorologische satelliet. Al die brokstukken blijven in hun baantjes rondzweven en kunnen botsingen met andere satellieten veroorzaken. Ook het ISS kan daardoor gevaar lopen. De Universiteit van Surrey gaat experimenten uitvoeren, o.a. met de CubeSail satelliet, die voorzien is van een soort harpoen en een vangnet. Als eenmaal een hoeveelheid afval is verzameld wordt een groot zeil uitgevouwen waardoor de satelliet afremt en in de dampkring verbrandt.

Bij Weak Signals aandacht voor goedkope transverters waarmee de 10m band wordt omgezet naar een van de VHF of UHF banden. Afhankelijk van de ban kan de output 10 tot 15W bedragen, voor 70cm wat minder. In veel gevallen levert de HF transceiver te veel vermogen en dan kan er een bijpassende verzwakker geleverd worden, inclusief zend/ontvangstrelais. Als je niet over een geschikte HF set beschikt kun je de uBITX transceiver overwegen, een eenvoudige HF SSB/CW transceiver voor de banden van 3 tot 30 MHz. Ook hier is de output van 10 W al te hoog, je zou dan de eindtrap weg kunnen laten of toch een verzwakkerprint mee bestellen.

Bij ATV lezen we over de decembercontest waar sneeuw een belangrijke rol speelde. In dit verslag de bevindingen van een aantal stations zoals PA3CRX die zaterdag nog portabel was gegaan, en zondag vanuit huis met een hoge SWR door de sneeuw.
Bij PE1POA werd PI4GN wel gezien, maar verder wilde het niet lukken. Bij PE1OLR bleven de antennes ondanks de sneeuw werken maar verbindingen bleven achterwege. PE1MPZ had als hoogtepunt PE1ASH met B5 op 3 cm en als dieptepunt PE1EZU met B2 op 23cm. Bij PA3DLJ sneuvelden twee BFR96’s in de 23cm zender. PA1RHQ stond er dit keer alleen voor door het afhaken van PA9DX wegens gezondheidsredenen. Hij heeft eerst de lokale stations gewerkt en op 23 cm en 70cm met PI4GN éénweg verbindingen gemaakt, wat een mooie afstand opleverde.
PE1APH heeft op 13cm alleen meegedaan als kijkstation en ondanks het vervangen van de oude hark door een rasterantenne leverde dat alleen maar zijn eerste gewerkte 13cm station op. Ook PA3CGG meldde bizarre weersomstandigheden. Op 9cm een dikke sneeuwlaag op de schotel, op 23cm alleen kort PI4GN gezien en op 2m was PI4GN een station te ver. PE1CVJ maakte het gezellig met glühwein en profiteerde van de aanwezige stations in de Randstad. PA1PAS heeft gemerkt dat je in Zuid-Limburg wel condities moet hebben om iets te kunnen werken. PE1BR `heeft gezorgd’ dat het naburige station PE1IWT toch met hem een verbinding kon maken met een schroevendraaier als antenne!
PE1EZU heeft het deze contest helemaal alleen moeten doen en weet nu wat dat betekent. PA7HV vond het de slechtste contest ooit: zondag alleen maar sneeuw, binnen en buiten.
Chris, PA3CRX heeft nog een uitgebreider verslag van zijn bevindingen met zijn 24GHz station gedaan.
Tenslotte de groep PI4GN, een verhaal apart. Deze groep (PA0T, PE1BBI en PE1ITR) ha besloten om na jaren smalbandcontesten eens een ATV contest mee te draaien. Daarvoor werd de decembercontest gekozen, een besluit wat middenin de zomer werd genomen. Koude, sneeuwval, wind en nattigheid straften dit optimisme af. De antennes, een parabool, een 2m antenne en twee gestackte 70cm antennes waren over twee Versatowers verdeeld. Helaas bleek de praktijk van ATV Contesten vooral te bestaan uit veel ruis en weinig plaatjes. Ook de communicatie op 2m lukte slecht door de grote afstand, verder was er toch veel storing op 70cm ondanks de landelijke omgeving. Zaterdag ging het nog wel, maar zondag was het niks gedaan en zijn ze om 11 uur maar gestopt. Het meedoen aan een ATV contest is wel voor herhaling vatbaar, maar niet meer in december!
In de uitslag van de contest zien we dat 20 stations het log hebben ingestuurd waarvan een station portabel.  De totaalwinnaar is Richard, PA3CGG.Bij Nieuwe apparatuur zien we een beschrijving van de Icom ID-4100A dualband transceiver, bij ons als ID-4100E leverbaar, een D-STAR VHF/UHF apparaat. Icom spreekt bij deze transceiver van een instapmodel, maar hoewel het display wat kleiner is en het geen aanraakscherm is, hebben we hier toch te maken met een zeer geavanceerd apparaat. Het apparaat is getest door Rick K1CE en hij beschrijft uitgebreid hoe hij de zet heeft ingebouwd in zijn pick-uptruck en wat zijn ervaringen in het gebruik zijn geweest. Ook het werken in de DV mode met D-STAR wordt steeds eenvoudiger doordat een ingebouwde lijst van repeater locaties beschikbaar is.
Tenslotte een beschrijving van de Yaesu portofoon FT-25R, bij ons verkrijgbaar als de FT-25E. Dit is het VHF broertje van de dualband portofoon FT-65E, die twee maanden eerder in de rubriek besproken is. Hij ziet er net zo uit, en heeft ook hetzelfde uitgangsvermogen (0,5, 2,5 of 5W).
De portofoon ligt solide in de hand en is IP54 gecertificeerd stof- en spatwaterbestendig. De achttien toetsen op het front hebben allemaal (behalve de Up en Down toets) drie functies, kort indrukken, lang indrukken en in combinatie met de F(unctie) toets. Er zijn 200 geheugenkanalen beschikbaar.