Mededelingen van de VHF commissie

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron januari 2018

Bij Commissiezaken wordt er wat teruggeblikt op het afgelopen jaar en wordt vooruit geblikt op het komende jaar. Wederom wordt benadrukt dat de VERON er vóór de leden is maar ook dóór de leden kan bestaan. En een oproep om de vacatures bij de commissie in te vullen.

Bij Contesten wordt vermeld dat er naar de mogelijkheid gekeken wordt om de afdelingscompetitie uit te breiden met VHF-en hoger contestpunten. Ook wordt aandacht besteed aan de diverse activiteitsavonden die op de diverse banden in nagenoeg heel Europa plaats vinden. Tijdens deze activiteitsavonden kun je desgewenst ook deelnemen aan de Dutch Activity Contest. In het komende jaar worden de regels vereenvoudigd en digitale modes kunnen nu ook gebruikt worden.

Bij amateursatellieten aandacht voor de gelanceerde Fox-1B/RadFXSat CubeSat die is meegelift met de NOAA-20 weersatelliet. De satelliet is inmiddels operationeel en heeft Oscar nummer AO-91 gekregen. De satelliet heeft een FM relais aan boord waar bij de uplink een subtoon van 67 Hz nodig is. In de downlink wordt telemetrie meegezonden als subaudio van ongeveer 200 Hz.
Ook aandacht voor de helaas mislukte lancering van de eerste Duitse D-STAR satelliet. Het betrof hier een 3 eenheden grote CubeSat die is uitgerust met vier D-STAR modules. Twee daarvan zijn voor telemetrie en besturing doeleinden. De andere twee waren bedoeld voor amateurtoepassingen. Beide werken op dezelfde frequentie maar slechts één is ingeschakeld. Mocht die uitvallen dan wordt overgeschakeld op de andere. Na de mislukte lancering is men voortvarend begonnen aan een nieuwe CubeSat op basis van de reserve satelliet die voorhanden was.

Bij Weak Signals de melding van een nieuw 23 cm troporecord tussen M0VRL (IO70PO) en EA8AVI (IL28FC) in SSB over 2662 km. Dat was op 14 juli.
Jan PA0PLY maakte op 4 en 5 nov. twintig EME verbindingen op 23 cm en vier op 70 cm. Zijn parabool, eentje van 3 m diameter, is opvallend beschilderd, zoals op de foto duidelijk te zien is.

In deze rubriek gaat Chris, PA3CRX uitvoerig in op Meteorscatter (MS). Om te beginnen worden de diverse meteorietenzwermen of -regens genoemd, die op voorspelbare tijden optreden. Bekende regens zijn de Geminiden in december en de Perseïden in augustus.  Maar ook buiten deze “regenperiodes” zijn er altijd wel meteorieten die op willekeurige tijdstippen onze dampkring binnendringen en daar een ionisatiespoor veroorzaken. Onze radiosignalen reflecteren tegen deze ionisatiesporen. Zo’n reflectie is van korte duur, om een verbinding tot stand te brengen zijn er opeenvolgende reflecties nodig. De typen reflecties kunnen worden ingedeeld in pings en bursts. Vooral de 6m en 4m banden lenen zich voor deze communicatie.
De communicatie was in de beginperiode met CW signalen, die versneld werd verzonden en bij ontvangst weer vertraagd afgespeeld moest worden. Maar nu hebben we Internet en digitale modes zoals die werden geïntroduceerd met de WSJT programma’s van Joe Taylor K1JT. Op basis daarvan zijn weer nieuwere modes ontwikkeld zoals MSK144 en FSK441. De software is te downloaden.
Om te kijken of je apparatuur werkt is het prettig over een baken te kunnen beschikken en de Graves radar in Frankrijk leent zich daar goed voor. Deze zendt uit vlak onder de 2m band.
Om te onderzoeken welke mode geschikter is voor MS heeft Rob, PE1ITR de twee modes MSK144 en FSK441 met elkaar vergeleken.

Het leven van een parabool, in deze geschiedenis in drie delen wordt de levensloop van een grote 6m parabool beschreven. In het eerste deel vertelt Jan PA0JVK hoe bij een bezoek aan de radiotelescoop in Dwingeloo de herinneringen aan zijn zelfbouw parabool weer boven kwamen. Jan wilde ook aan moonbounce gaan doen en dus moest er een mast en een parabool van ongeveer 6m komen. Een bouwvergunning was snel geregeld, een mast moest zelf gemaakt worden. Een flink gat in de grond voor de voet van de mast en daarna de betonnen fundering. De mast werd draaibaar opgesteld op een zwaar kogellager met tandheugel. Voor de parabool werden uit een plaat aluminium met de decoupeerzaag 36 ribben gezaagd. Deze werden op een buis van 50 cm diameter gemonteerd. Verder waren bekabeling en relaiskasten nodig en niet te vergeten een ruisarme ontvanger.
Al met al is Jan aan een krachtige zender voor 23 cm niet meer toegekomen. Toen er verhuisd moest worden werd de schotel in Electron aangeboden. Een groep zendamateurs uit Alkmaar nam de parabool over.
In het tweede deel vertelt Hans PH0V hoe de contestgroep PI4ALK een aantal malen per jaar mee deed op de VHF/UHF/SHF banden. Op een bepaald moment werd EME een nieuwe uitdaging en in die tijd was een grote antenne installatie nodig om succes te kunnen hebben. Met een aantal amateurs van de contestgroep werd met een VW busje een deel van de parabool afgehaald bij PA0JVK, maar een aantal grote delen pasten niet in het busje. Die werden later opgehaald met een grote vrachtwagen. Uiteindelijk is de parabool opgebouwd op het terrein van een kwekerij in de buurt van Schiphol, waar hij een aantal malen in gebruik is geweest.
Op een bepaald moment werd de kwekerij verkocht en moest de parabool weer weg. Alles werd afgebroken, de spullen verhuisden naar een amateur in Limburg die hem uiteindelijk toch niet heeft opgebouwd.
In het derde deel vertelt Hans PA0EHG dat de parabool vanuit Limburg eerst naar de omgeving van Frankfurt is gegaan en later heeft Hans hem daar opgehaald om hem te gaan gebruiken. Toen hoorde hij dat de schotel erg slap was en onder zijn eigen gewicht vervormde. Hans is toen begonnen met verstevigingen aan te brengen maar een geplande verhuizing naar DL maakte daar een eind aan. De schotel is toen naar DL2SH gegaan maar die heeft hem ook niet opgebouwd. Dus of er nog een vierde deel komt is de vraag!

Bij ATV lezen we over groot onderhoud aan de antennemast van Renny, PE1ASH. Die mast staat alweer vier jaar en er is nogal wat bij gekomen de laatste tijd. Bij de eerste stormen dit jaar bleek de linkschotel voor 13 cm te bewegen in de wind. Ook was er bij regen geen beeld meer dus moest Renny maar weer eens naar boven klimmen. Er was een las losgescheurd, Renny heeft de hele schotel gedemonteerd en naar beneden laten zakken.
Renny heeft indertijd een rotorwagen gebouwd om de diverse schotels op en neer te kunnen lieren. Maar langzamerhand werd die steeds zwaarder belast en Renny had de staalkabel waarmee de rotorwagen gelierd werd al door een dikker exemplaar vervangen. Maar toch had Renny angstdromen van brekende kabels en heeft nu maar echte hijskabels gemonteerd. Ook de lier is verbouwd en breder gemaakt zodat er minder lagen hijskabel op komen. Van het een komt het ander en ook de grote schotel was aan onderhoud toe, het gegalvaniseerde gaas was al bruin aan het worden, dat is nu wit geschilderd. Ook de belichter is gereviseerd. Zo’n dikke antenne installatie is fijn maar vraagt bij tijd en wijle onderhoud. Maar dat vindt Renny een luxe probleem.

Bij Zelfbouw een paar zaken die op de Dag voor de RadioAmateur te zien waren, zoals een azimut-elevatie rotor bij de werkgroep Kunstmanen die met behulp ban een 3D printer is gemaakt. Ideaal voor bijv. een schoolproject om met minimale investering satellieten te kunnen volgen.
De afdeling Doetinchem presenteerde een aantal zelfbouwprojecten, zoals een ATV zend-ontvanger, zenden op 23 cm en ontvangen op 23, 13, 6 en 3 cm. Ook een SWR/vermogensmeter en een 70cm portofoon waren van de partij. PA0RWE toonde zijn zelfbouw ringbelichter voor paraboolantennes voor 23, 13, 9, 6 en 3 cm.

Bij Andere Tijdschriften uit QST de beschrijving van een goedkoop te bouwen Arduino UHF CW baken. De auteur legt uit hoe hij met een standaard HF module en een standaard Arduino een CW baken heeft gebouwd wat ook ondersteuning biedt voor Feld-Hell, RTTY en digitale packet modes. Zeer geschikt voor ballonexperimenten omdat het nauwelijks iets weegt. De zendermodule kan worden afgestemd tussen 240 en 930 MHz in stappen van 61 Hz. De zendermodule kan maximaal 20dBm leveren, maar voor deze toepassing wordt een instelling op -3dBm aangeraden om het stroomverbruik laag te houden. De software is beschikbaar op de QST in-depth pagina die bij dit project hoort.
Eveneens in QST de bespreking van de Tytera MD-380 analoge en DMR portofoon. Dit is een simpele portofoon, leverbaar voor 2m of 70 cm met een zendvermogen van 1W of 5W. De porto is uitgerust met een full colour display wat ook in zonlicht nog goed leesbaar is. Deze portofoon heeft geen VFO, hij moet geprogrammeerd worden. Hierbij is de meegeleverde kabel essentieel, de software kan van de TYT-website gedownload worden. Handiger is het om een codeplug te gebruiken waarin alle DMR repeaters voor bijv. een land of regio zijn vastgelegd.
Tenslotte de beschrijving van de Yaesu FT-65R dualband portofoon. Bij ons is deze als FT-65E leverbaar. De ontvanger loopt van 136 tot 174 MHz en van 400 tot 480 MHz in FM en data en an 65 tot 108 MHz in Wide FM. De zender gaat van 144 tot 148 MHz en van 430 tot 450 MHz in FM en data. De portofoon heeft een solide behuizing en is IP54-gecertificeerd, stof- en spatwaterbestendig.
Een oranje drukknop op de bovenkant schakelt een witte led aan de voorkant in. Op de voorkant zitten 18 druktoetsen. Vier daarvan zijn sneltoetsen die we zelf aan een bepaalde functie kunnen toekennen. Er zijn tweehonderd geheugenkanalen beschikbaar waarin instellingen als repeater offset, CTCSS toon e.d. worden vastgelegd. Aan de geheugenkanalen kunnen, zoals gebruikelijk,  namen worden toegekend.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron december 2017

Bij Commissiezaken felicitaties voor Rob, PE1ITR en Bertus, PE1KEH die zijn onderscheiden met de Gouden Speld van de VERON.
Verder een hartenkreet over misvattingen rond VHF en hoger, sommige denkbeelden zijn zo hardnekkig dat ze zelfs in een Nederlands zendamateurtijdschrift worden gepubliceerd.
Er is een nieuwe uitgave van het VHF handbook door de IARU. Door een betere indeling is deze versie beter leesbaar dan de vorige versie.

Bij frequentiemanagement komen een aantal frequentiebanden ter sprake in het rapport “Rapport Vergunningvrij Gebruik 2100 MHz Band” dat in september is gepubliceerd. Bij het zoeken naar twee maal 10 MHz ruimte worden diverse banden genoemd die mogelijk in aanmerking komen. In de conclusie wordt aanbevolen nader onderzoek te doen.

Bij Contesten meldt Jacques Verleijen ON4AVJ dat er binnen de IARU nu een groep is die zich bezighoudt met de organisatie van toekomstige contesten. Om de mening van contesters te peilen heeft de organisatie een vragenlijst opgesteld. Contest deelnemers worden verzocht deze lijst voor 30 nov. in te vullen.

Bij amateursatellieten een verslag door Jack, PA0BOJ van de demonstratie van DATV via de Es’Hail-2 satelliet. Jack heeft deze demo met Rob, PE1ITR gegeven op de bijeenkomst van AMSAT-DL in Bochum. Voor de uplink naar de satelliet moest nog snel een rechtsom circulair gepolariseerde antenne voor 13 cm in elkaar worden geknutseld. Die was snel gemaakt met een stukje print als reflector, een N-connector en een spiraal van 2 mm messingbuis. Voor de DATV zender werd een DVB-MiniMod op 900 MHz ingezet, gevolgd door een upconvertor naar 2405 MHz. De 10 mW output wordt vervolgens nog tot 0,5 W versterkt. Als ontvangstantenne werd een hoornstraler gebruikt met daarachter een Chaparral converter. Beide antennes werden op een microfoonstatief gemonteerd.
Als ontvanger werd een PC met een satelliet PCI kaart en de software van F6DZP gebruikt. Het was een interessante  en leerzame dag. In het artikel staat een link naar het uitgebreide verslag.

Onder het kopje AMSAT-NA meldt Bertus, PE1KEH dat men bij AMSAT zeer actief is met nieuwe ontwikkelingen. Zo wordt een geostationaire satelliet ontwikkeld, voorlopig Phase 4B genaamd. Ook een nieuwe serie CubeSats in de GOLF serie (Greater Orbit, Lower Footprint). Deze satellieten komen in een hogere baan, zo omstreeks 2000 km. De eerste is een testversie die nog wel in een lage baan komt en waarmee nieuwe technieken kunnen worden uitgetest. Ook zijn ze voorzien van uitklapbare zonnepanelen om meer energie te kunnen leveren.
Verder de aankondiging van de JY1-SAT, die door een groep studenten uit Jordanië wordt gebouwd. Aan boord een lineaire transponder met de uplink in de 70cm band en de downlink in de 2m band. Ook komt er een Slow Scan Digitaal video systeem waarmee beelden van archeologische en toeristische plaatsen in Jordanië worden getoond. De lancering is in februari 2018 gepland.

Regelmatig worden vanuit het ISS verbindingen met schoolstations gemaakt. Zodra we weten dat zo’n verbinding gepland is wordt dat als bericht gemeld op onze website. Omdat datum en tijd pas kort van tevoren bekend zijn is het zaak de website regelmatig te raadplegen. Daar wordt dan ook vermeld om welke school het gaat en welke vragen gesteld gaan worden. Ook als de school in een ander werelddeel staat kan de verbinding hier in Europa ontvangen worden via een telebridge verbinding. Vaak wordt bij deze verbindingen gebruik gemaakt van het HAMTV systeem in het ISS. Deze verbindingen zijn via de BATC rechtstreeks te volgen.

Renny, PE1ASH heeft op uitnodiging van John, PD2PRT een kijkje kunnen nemen bij het Globecomm grondstation in Biddinghuizen. Hier worden up- en downlinks verzorgd voor data- en beeldverbindingen. Op het terrein staat een groot aantal schotels, de grootste is 9 meter en de kleinere 6 meter. Verder nog een stel “kleine” schotels van 3 meter.
Uit Biddinghuizen worden 27 satellieten aangestraald met een up- en downlink in de 6, 14 en 20 GHz banden. Daarnaast zijn er verbindingen met andere grondstations. Veel dataverkeer wordt gegenereerd door maritieme toepassingen, zo heeft ieder schip een schotel aan boord.
In de technische ruimte (geen foto’s toegestaan) staan heel veel 19” kasten met verschillende apparatuur. De koeling wordt verzorgd door twee dubbele airco installaties.
De schotels voor de hogere banden worden verwarmd om ’s winters niet dicht te sneeuwen. De golfpijpen en de feed worden met gedroogde perslucht onder druk gehouden om corrosie te voorkomen. De zendereindtrappen staan in halfopen “bushokjes” wat scheelt in de koeling.
Al dat moois gebruikt veel stroom. Daar is in voorzien: er komt 3 x 10 KV binnen wat omgezet wordt naar 380V bij 3 x 1000A. Bij uitval van de netspanning wordt overgeschakeld op de UPS die door een dieselgenerator wordt bijgeladen. Voor Renny als enthousiast schotelaar dus een dag om nooit te vergeten!

Bij EME een verslag van de activiteiten bij Jac, PA3DZL in de maand oktober. Hij werkte EA9LZ op 5 banden en 3DA0MB zelfs op 6 banden. Helaas mislukt de 3 cm verbinding dus het werden geen 7 banden. Ook kwam Jac er te laat achter dat na een update van WSJT-X de instellingen voor audio veranderd waren. Op 70 cm werkte Jac met een 3,7 meter schotel met patch feed. Eigenlijk is het niet zo gebruikelijk om schotels te gebruiken op 70 cm omdat je daar met twee yagi’s dezelfde gain kunt halen. Het voordeel bij een schotel is dat je makkelijk van polarisatie kunt wisselen en de voor- achterverhouding is beter. De feed bestaat uit een ronde schijf die op verschillende plaatsen wordt gevoed om de gewenste polarisatie te verkrijgen. Jac heeft een controller gebouwd die kan schakelen tussen horizontaal en verticaal of kruislings. De schakeling is beveiligd zodat er tijdens zenden niet wordt geschakeld.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron november 2017

Bij Commissiezaken aandacht voor de vacature voor de Voorzitter van de commissie. De voorzitter, Chris PA3CRX treedt af bij de komende VR en is niet herkiesbaar. Meer informatie over de functie inhoud is elders in Electron te vinden en staat ook op de website. De VHF en hoger commissie is zoals gebruikelijk aanwezig op de VERON DvdRA onder het grote spandoek. Bij de IARU vergadering in Landshut zijn op contestgebied belangrijke resultaten geboekt. Er is een contestcomité ingesteld. Overigens valt het ATV gedeelte niet hieronder. Verder zijn er op basis van het ledenonderzoek een aantal grafieken opgesteld die het gebruik van onze VHF banden illustreren en welke modes populair zijn. Tenslotte een diagram van onderwerpen die onze leden in Electron zouden willen zien.

Bij Amateursatellieten aandacht voor de SSTV Cubesat Iskra-5 die -als het goed is- inmiddels getransporteerd is naar het ISS. Deze 1U cubesat wordt gebouwd door studenten uit Moskou en o.a. Bangalore in het kader van 70 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Rusland en India. De FalconSAT-3 is 10 jaar geleden gelanceerd en is nu beschikbaar gesteld voor amateurgebruik. Het packet-bulletin systeem met 9600 baud heeft een uplink in de 2m band en een downlink in de 70cm band. De downlink staat permanent aan met 1W uitgangsvermogen. Tenslotte een tip met een link naar websites met oude tijdschriften.

Bij Quality Modes een rapportage door Eddy, PA0RSM over zijn bezoek aan de International Broadcasting Convention (IBC) in de RAI in Amsterdam. Het viel Eddy op dat een aantal fabrikanten hun producten opengeschroefd presenteren, dus zeer verlokkelijk voor ons radioamateurs. Eddy heeft daar dankbaar gebruik van gemaakt om een aantal foto’s te plaatsen. De Italiaanse firma RFE kreeg op de IBC de “Best of Show Award” voor hun 6kW FM zender (ook met plaatjes).

Bij ATV uitgebreid aandacht voor de septembercontest die zoals gebruikelijk geplaagd werd door gebrek aan condities. Gelukkig waren de voorspelde slechte weersverwachtingen niet uitgekomen maar Renny, PE1ASH heeft zijn achterstand als gevolg van een longontsteking in juni niet meer in kunnen lopen. Uit de ingestuurde logs zijn weer een aantal reacties overgenomen. Zo is Chris, PA3CRX er zondag portabel op uit getrokken na zaterdag vanuit huis een aantal stations gewerkt te hebben. Bij de plas bij Kortenhoef lukte een aantal verbindingen op 6cm maar met 24GHz ging het niet. Bij de groep PE1EZU heeft de nieuwe schotel voor een flinke verbetering gezorgd, vooral op 6cm en 13cm. Ook Rob, PE1ITR is gegrepen door het ATV virus. Met zijn HackRF SDR, een voorversterker en een laptop wil hij op 9cm ATV ontvangen. Verder had Rob al jaren een defecte ATV zender voor 13 cm liggen met een SP5055 voor de aansturing. Rob heeft de SP5055 vervangen en toen werkte de zender weer. Aansturing gebeurt via een Arduino Nano. Frans PC2F was portabel ook naar de Flevopolder gegaan maar kon daar geen 6cm verbinding met de PE1EZU groep maken omdat er teveel bomen in de weg stonden. De uitslag van de contest toont aan dat Renny inderdaad voorbij gestreefd is door de BIGgen van PE1EZU. De decembercontest komt er nog aan, maar met de nieuwe schotel bij PE1EZU zal het lastig worden ze nog te kloppen. Wim, PE1EZU heeft zijn antennes op het dak van een negen verdiepingen hoge flat staan en  was toe aan een nieuwe schotel. Die heeft Renny PE1ASH voor hem gemaakt. Een gaasschotel van 1m diameter die nog wel even de mast in moest. Zo’n schotel moet je met twee handen tillen en dan kom je al gauw handen te kort, als je je ook nog vast moet houden en de klemmen aan wilt draaien. Maar met wat hulp van een paar hijstouwen is het toch gelukt.  En PI6ALK, die op 13cm eerst alleen diep in de ruis werd ontvangen leverde nu een B4 plaatje op, een forse verbetering! Jack, PA0BOJ had tijdens de juni contest problemen gehad in de 23 cm eindtrap. De stromen in de eindtorren waren erg wisselend als de frequentie werd veranderd. Met een dummy aan de uitgang waren de stromen wel stabiel dus werden de antenne, de coaxkabel of het coaxrelais verdacht. Toen het relais werd opengeschroefd was het duidelijk: het contact was weggebrand.  In de septembercontest was het nog steeds niet goed, een slechte gevoeligheid op 23cm. Een defecte 12V stabilisator was de oorzaak. Deze is vervangen door een switched mode printje. Tot overmaat van ramp waren er tijdens de contest problemen met de waterkoeling, er kwam water uit de 23cm stuurtrap en het 19” rek liep vol. Het spaanplaat plateau begon in te zakken. Maar inmiddels is alles weer verholpen.

De waterschade was dermate dat ook het spaanplaat zompig was geworden

De oorzaak: lekkend slangetje van de waterkoeling

In Andere tijdschriften uit FunkAmateur een product beschrijving van de TYT TH-8600 mobiel dual-band zendontvanger. Door zijn geringe afmetingen is er altijd wel een plaatsje voor te vinden. De TH-6800 is IP55 gecertificeerd en dus stof- en spuitwaterdicht. Aan de voorkant zijn rond het kleurendisplay zes druktoetsen gegroepeerd. Verder een aan/uit toets en twee draaiknoppen voor afstemming en volume. De achterkant bevat de antennebus, een 3,5mm voor koptelefoon of externe luidspreker en een mini USB connector voor de optionele programmeerkabel. Alle druktoetsen op de microfoon zijn verlicht. Via de microfoon kunnen nagenoeg alle instellingen opgeroepen en vastgelegd worden. Eveneens in FunkAmateur treffen we een uitgebreide verhandeling aan over VHF/UHF richtkoppelingen aan. De auteur beschrijft drie uitvoeringen: de eerste in microstriptechniek op FR4 printplaat, de tweede is opgebouwd met semi-rigid leidingen en de derde uit “gewone” stripline. Deze laatste uitvoering is gebaseerd op een idee van Paul Wade, W1GHZ. De auteur heeft alle drie uitvoeringen gebouwd en gemeten. De beste resultaten werden verkregen met de stripline techniek, een goede tweede was de semi-rigid versie.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron oktober 2017

Bij Commissiezaken blikken we vooruit op de komende JOTA en JOTI. Niet alleen op 2 m en 70 cm, waar portofoons in een spel kunnen worden gebruikt, maar ook wordt aan ATV gedaan. Op 70 cm zullen diverse groepen met zelfgebouwde antennes hun uitgezonden signaal via de maan ook terug kunnen horen via de webstream van PA9CAM.

Bij Amateursatellieten aandacht voor de lancering (eigenlijk meer het met de hand uitzetten vanuit het ISS) van een aantal kleine satellieten, waarvan er drie een amateurpakket aan boord hebben. Een van deze drie, de Tomsk bleek een zwakke broeder te zijn, de signalen konden nauwelijks door het grondstation opgepikt worden. Daarom is in het ISS gedurende enkele dagen een relaisverbinding opgezet om deze signalen te heruitzenden op 145,800 MHz.

Bij Weak Signals aandacht voor de Firsts database. In deze database staat een overzicht van eerste radioverbindingen vanuit Nederland met andere landen, op verschillende banden. Vroeger waren dit soort verbindingen afhankelijk van bijzondere condities, tegenwoordig ontstaan veel firsts uit EME verbindingen. Alle oude zwart-wit kopieën van QSL kaarten zijn gescand en in de database opgenomen. Het streven is nu om zoveel mogelijk de QSL kaart opnieuw te scannen, maar nu in kleur, om in de database op te slaan. De QSL kaart is een belangrijk onderdeel van een geclaimde First.

Jörgen Vergaij, PA3KC vertelt hoe hij vanuit Eindhoven actief is op 6m, nu al weer voor het derde seizoen. Hij werkt in CW en Phone, met 100W en alles op een Diamond rondstraler. De verste verbinding dit seizoen was over 3120 km in Phone met S01WS.

Onder het kopje “Antennepolarisatie” besteedt Chris, PA3CRX ruim aandacht aan de diverse vormen van polarisatie, lineair (verticaal en horizontaal) of circulair. De polarisatierichting wordt bepaald door de richting van het E-veld als onderdeel van het elektromagnetische veld, op ruime afstand gemeten. Chris gaat in op de voordelen en nadelen bij de keuze van een bepaalde polarisatie richting. Ook komen begrippen als “ground gain” en Brewsterhoek aan de orde. Op VHF en hoger zien we dat bij Quality Modes meestal verticale polarisatie gebruikt wordt terwijl bij Weak Signal werk horizontale polarisatie de norm is. EME is een verhaal apart, daar is de polarisatie van het ontvangen signaal onvoorspelbaar. Hier spelen o.a. effecten zoals Faraday-rotatie mee. Ook regen kan een draaiing van de polarisatie teweeg brengen. Bij amateursatellieten wordt meestal lineaire polarisatie gebruikt maar omdat die meestal in de ruimte buitelen verandert de polarisatierichting meestal snel. (Een pdf van de in Electron getoonde ‘houtje-touwtje’ EME antenneinstallatie is hier te downloaden). Tenslotte heeft Chris geëxperimenteerd met het een yagi waarbij de elementen steeds wat verdraait ten opzichte van de vorige staan. Hiermee kunnen zowel verticaal als horizontaal gepolariseerde signalen ontvangen worden. (Onderaan deze tekst is het MMANA bestand te downloaden om zelf met de Twister te experimenteren. Verwijder bijvoorbeeld de voorste twee elementen en optimaliseer de aanpassing).

Bij EME vertelt Harke, PA0HRK hoe hij in april 2016 op 3 cm de eerste stations via EME heeft ontvangen. Daar heeft hij toen in Electron over bericht. Nu werd het plan opgevat een zender te bouwen maar niet met een TWT vanwege de hoge spanningen en ook niet met GaAs-FETs vanwege de hoge stromen en het slechte rendement. In Dubus stond een artikel van G3WDG over 3 cm vermogensversterkers met galliumnitride (GaN) transistors. Deze transistors hebben veel voordelen: ze zijn intern aangepast en hebben een hoge versterking zodat ze direct aangestuurd kunnen worden uit de DB6NT transverter. Harke beschrijft hoe hij de versterker heeft opgebouwd. Hoewel deze transistors een hoog rendement hebben moeten ze wel degelijk goed gekoeld worden. Harke gebruikt een golfpijp-relais als zend-ontvangst schakelaar, de LNA is direct op het relais geschroefd. De achterzet is een oude 2m radio met extra LF uitgang voor de computer zodat WSJT-X kan worden gebruikt. Ook is voorzien in een LF-VOX. Harke heeft voorlopig een “mooi weer” station want niets is waterdicht afgewerkt dus moet het antennesysteem steeds weer op het balkon worden opgebouwd en weer afgebroken. Na wat perikelen, zo waren USB en LSB verwisseld, lukt het eindelijk het baken DL0SHF te decoderen. De conclusie is dat met eenvoudige middelen EME haalbaar is.

In augustus is door een groepje amateurs de 20m schotel van de Sternwarte Bochum op 9 cm gebruikt voor EME. Het station was opgebouwd uit een belichter gebaseerd op een RA3AQ Septum feed met 60 cm schotel, met een 50W transverter. Er zijn tien stations gewerkt, met sterke signalen. De 20m schotel in Bochum staat normaal gesproken in continu bedrijf bij Amsat-DL voor ontvangst van de gegevens van de Stereo-A satelliet, dus EME gebruik is een uitzondering en was mogelijk doordat de ontvanger in Kiel ook Stereo-A gegevens kon ontvangen.

Bij ATV duikt Renny, PE1ASH in de geschiedenis van vijftig jaar kleurentelevisie in Nederland. Deze ging van start met de Firato in september 1967. Vooraf hieraan was er natuurlijk ook al het een en ander op televisiegebied gebeurd, in het begin werd geëxperimenteerd met Nipkow schijven, o.a. door Freek Kerkhof, eerst met tien, later met dertig beeldlijnen. In 1936 had Freek een zendvergunning gekregen en startte onder de call PA0KT een televisiezender vanuit zijn slaapkamer. Philips was inmiddels gestart met de fabricage van kathodestraal buizen waarmee plaatjes elektronisch konden worden weergegeven. Ook de opname apparatuur werd verbeterd zoals vidicon en plumbicon opnamebuizen. In 1948 kon Philips starten met proefuitzendingen, toen is ook overgestapt op het systeem met 625 beeldlijnen.

Bij Zelfbouw vertelt John, PH3UNX hoe een haloantenne voor 2m kan worden gemaakt uit dunwandige koperbuis. De haloantenne is een horizontaal gepolariseerde rondstraler. John beschrijft in detail hoe de antenne gebouwd wordt, compleet met maatschetsen en onderdelen. Ook wordt duidelijk aangegeven waar en hoe gaten geboord moeten worden en welk gat niet door-en-door geboord moet worden!

Bij Nieuwe apparatuur een beschrijving van de ADALM-PLUTO SDR-zendontvanger van Analog Devices. De zender (1 mW) en de ontvanger zijn volledig software te besturen, het standaardmodel heeft een bereik van 325 tot 3800 MHz bij 20 MHz bandbreedte. Maar er zijn al amateurs die dit bereik hebben uitgebreid van 48 MHz tot 6 GHz met een bandbreedte van 50 MHz. Deze SDR is zeer geschikt voor ontwikkelaars en leent zich voor allerlei toepassingen, alles via de USB aansluiting.

In Andere tijdschriften uit QST de product beschrijving van de “Micro-Node International Nano-DV” digital voice node. Dit is een hotspot voor diverse digital voice modes. Ondersteunde modes zijn D‑STAR, P25, C4FM en DMR. Bij deze hotspot is geen computer nodig, alles in ingebouwd in een klein kastje. De bovenkant wordt grotendeels ingenomen door een grafisch aanraakscherm. Aan de ene kant zit een SMA connector, waar de meegeleverde korte antenne op kan worden aangesloten, of een externe antenne. Aan de andere kant een RJ45 bus en twee USB connectoren. Wifi is niet ingebouwd maar een USB wifi-dongle kan aangesloten worden. Als je de node hebt aangesloten op het netwerk via kabel of Wifi zorgt de node zelf voor het opvragen van een IP adres. De node kan bijvoorbeeld thuis in een hoekje van de shack worden neergezet en met een fatsoenlijke antenne kun je een QSO maken via je portofoon tijdens een wandelingetje in de buurt.

Overzicht VHF-en-hoger rubriek Electron september 2017

Bij Commissiezaken aandacht voor de IARU bijeenkomst in Landshut, die in september plaatsvindt.

In Friedrichshafen is een lezing gehouden over ATV die hier nogmaals is te zien.

Ten aanzien van de organisatie die zich bezig houdt met verbindingen met het International Space Station (ARISS) heeft de VERON Bertus PE1KEH voorgedragen om zijn zittingstermijn in het bestuur te verlengen.

De maandelijkse Activiteitenkalender bevat uiteraard weer de activiteiten zoals de specifieke- en maandelijkse contesten. Al doe je niet fanatiek mee: altijd leuk om de apparatuur eens uit te testen omdat er dan zeker activiteit is.

Frequentiemanagement verhaalt over de ‘Gedragslijn vergunningen radiozendamateurs’ die sinds 1 april 2017 van kracht is. Die gedragslijn wordt immers binnenkort geëvalueerd. Naast bakens aandacht in de bijdrage voor relaisstation en dan met name de (opvallende) manier waarop een relaisstation de identificatie geregeld moet hebben.

Bij Amateursatellieten aandacht voor een nieuwe 3-unit cubesat met een FM relais met een uplink in de 2 mtr. band en een downlink in de 70 cm band. Een website wordt belicht waar een uitgebreide hoeveelheid audio-opnames uit de ruimte te beluisteren zijn, die gerelateerd zijn aan amateurgebruik. Een nieuw experiment is satelliet Mayak, die uitgeklapt dermate groot is dat zonreflecties op aarde goed zichtbaar zullen zijn, zelfs overdag. Wil je zelf een kijkje nemen in ISS kan dat tegenwoordig via Google streetview. De subrubriek sluit af met weblinken om de status van de amateur satellieten te kunnen zien.

Bij Weak Signals aandacht voor de bijdragen van PA3DZL over regenscatter en EME en van Jan PE9GG over Sporadisch E. De resultaten zijn op deze webpagina gepresenteerd.

Aurora, het Noorderlicht kan gebruikt worden om signalen tegen te reflecteren en zo verbindingen te kunnen maken over grote afstanden. Wat het is, wanneer het voorkomt en hoe daar in de praktijk gebruikt gemaakt kan worden wordt beschreven in een bijdrage van Jacques ON4AVJ.

Bij ATV een toelichting op gebruik van het contestlog bij verbindingen op 47 GHz. Tevens over de succesvolle IARU ATV contest waar de eerste prijs naar Francesco IK3HHG ging.

Nummer twee was Richard PA3CGG en drie de BIGgen PE1EZU. Deze activiteit geniet steeds meer belangstelling nu steeds meer deelnemers in de gaten krijgen dat het geen Olympische sport is maar gewoon leuk is om mee te doen.

Na de 47 GHz perikelen die in de eerdere Electrons zijn vermeld deze keer de experimenten rond basistations voor deze band. Uitrichtvoorzieningen, waterbestendigheid, praktische experimenten komen ruimschoots aan bod en zijn voorzien van fraaie foto’s.

Hoewel het 47 GHz station feitelijk ook zelfbouw is gaat de subrubriek ‘Zelfbouw’ over knutsels van Eddy PA0EHC, zoals een eindtrap voor de 23 cm FM transceiver (ontwerp PE1JPD) die hij gebouwd heeft. Tevens een eenvoudig te bouwen verticaal gepolariseerde rondstraler voor de 70 cm band met 7 dB gain.

De 12 pagina’s beslaande rubriek sluit met ‘Andere tijdschriften’. Uit QST diverse zelfbouw transverters voor microgolfbanden, waarbij het uitgangspunt was dat de kosten onder de honderd dollar zouden blijven. Uit Funkamateur de theoretische en praktische beschrijving van een diplexer voor 50/70 MHz of 70/144 MHz. Eveneens uit Funkamateur een onconventionele, opvouwbare Zigzag antenne. Deze is zo in een portabele mast omhoog te hijsen maar is natuurlijk ook geschikt om vast in de mast te monteren. Naast theorie ook praktische montagetips. Om er zelf mee te spelen zijn hieronder MMANA-GAL bestanden beschikbaar (met dank aan Ruud PF1F).

Reserveer je eigen frequentie

Onder deze titel heeft AT een publicatie gedaan over LSA oftewel ‘Licensed Shared Access’. Deze website publiceerde hier al eerder over, bij het aanvangen van de proefperiode. In het Amateur Overleg worden de ontwikkelingen goed gevolgd, voor AT is het immers ook een proef. In AO-95 valt hierover te lezen: “Het onderzoeken van de mogelijkheden voor gedeeld gebruik van spectrum is onderdeel van het nieuwe nationale frequentiebeleid van EZ. De Pilot met ENG/OB gebruikers in de 2,3 – 2,4 GHz band loopt inmiddels ongeveer een half jaar . De volgende stap is dat Defensie bij de
pilot wordt aangesloten. De verwachting is niet dat ook de radiozendamateurs nog dit jaar aangesloten zullen worden. De voortgang van de LSA-pilot gaat langzaam, mede dankzij ICT perikelen. Internationaal zijn er afgelopen jaren diverse LSA-pilots gestart, waarbij ervaringen onderling worden uitgewisseld. AT/EZ zullen de ervaringen ook delen in internationaal overleg.”

Ook bij de IARU heeft dit punt aandacht: er is een voorstel om tussen de landen die met LSA te maken gaan krijgen informatie uit te wisselen.

Praktijk voor zendamateurs

Hoe het in de praktijk gaat werken is nog onbekend. Zodra zendamateurs deelnemen direct de baken- of repeaterfrequentie claimen met LSA? Zou raar zijn want AT heeft immers zelf die vergunningen daarvoor uitgegeven. Of als ik als individuele zendamateur een frequentie reserveer, dan betekent dit dat een andere zendamateur daar geen gebruik van zou mogen maken? Hoe is dan contact met een andere zendamateur te maken op die frequentie? Sterker nog: zou bijvoorbeeld bij een contest iemand een stukje band reserveren (ter bescherming van die contest) dan zou dat station als enige dat stukje band mogen gebruiken? Dat zou raar zijn. AT weet ongetwijfeld zelf ook nog niet hoe e.e.a. gestalte zal krijgen want zij hebben immers ook die ervaring niet. Misschien is het zelfs geheel onnodig zendamateurs deel te laten nemen in LSA, voor zover bekend zijn er nog steeds geen videoverbindingen gestoord door zendamateurs.

LSA blijft onder de aandacht in het Amateur Overleg.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron augustus 2017

Bij Commissiezaken lopen we alvast vooruit op de VHF-en-hoger-dag 2018 met een vraag naar suggesties voor thema, lezingen en locatie.

Verder onder het kopje “Stealth antennes” wat suggesties om je antenne niet op te laten vallen.

De voorbereidingen voor de WRC-19 zijn in volle gang, tijdens de CEPT vergadering in mei dit jaar heeft de IARU zich ingespannen om een goed beeld te geven van de behoeften van de zendamateurs. Zo is de harmonisatie van de 6m band ter sprake gekomen, het streven is naar een DX band van 4 MHz in heel Region-1.

Over weak-signal contesten is de laatste tijd weinig vermeld in Electron. Er wordt nog eens gewezen op de website waar, behalve het reglement, ook leuke verslagen te vinden zijn.

Bij ATV is des te meer te vermelden. Zo was er de juni contest met eindelijk weer eens goede condities. Jammer genoeg kampte ons ATV commissielid Renny, PE1ASH met een longontsteking en kon hij alleen maar wat luisteren. Renny heeft verbindingen horen maken met stations van Friesland tot Limburg dus er zijn vast punten gescoord. Van een aantal deelnemers heeft Renny wel korte verslagen ontvangen. Zo heeft PA3CRX vanaf Amersfoort meegedaan op 70, 23, 13 en 9cm. Voor de 6 cm en 1,2cm experimenten is Chris naar een plas nabij Kortenhoef gegaan. Hij had daar afgesproken met Tjeerd, PA3GNZ en van de “BIGgen” werd al direct beeld ontvangen, wat tot enige verbazing daar leidde omdat men dacht dat de apparatuur nog niet aan stond. Op 24GHz kon het signaal van Richard, PA3CGG over een afstand van 29 km worden gedetecteerd. deze succesvolle demonstratie heeft Tjeerd ertoe aangezet ook op 6cm actief te worden. Ook Richard, PA3CGG is goed bezig geweest  en was tot 2 uur ‘s ochtends bezig. Om 5 uur was hij alweer actief. Ook Jean, PA3DLJ heeft wat nachtrust opgeofferd. Jos, PA7HV was daarentegen niet in zijn nopjes want die had last van een zendverbod op 13cm vanwege het optreden van Guus Meeuwis. Rob, PA0RWE deed voor het eerst mee met de contest. Hij is nog wat beperkt in  zijn antenne mogelijkheden maar toch lukte een paar verbindingen. Kees, PE1APH heeft op 13cm geen tegenstations gezien, wel op 23cm. Voor 70cm had hij een oude 4CX250 eindtrap onder het stof vandaan gehaald, maar die gaf alleen output als er geen sturing was, dus die is maar weer uitgeschakeld en is Kees verder gegaan met een 15W eindtrap met 2C39.

Chris, PA3CRX doet verslag van het ATV contest/activiteiten weekeinde en geeft een overzicht van de in totaal 22 ontvangen logs, waarbij één portabel station vanaf twee locaties deel nam. Jammer genoeg bleken een aantal ATV repeaters niet uitgezet te zijn en was de hele 13cm band een dag (plaatselijk) niet beschikbaar.

Renny, PE1ASH vervolgt met zijn rapportage over het 47GHz project. Inmiddels bleek John, PA7JB over een absorptiefrequentiemeter te beschikken waarmee Renny zijn zenderfrequentie nog goed zou kunnen nameten. Ook Lex, PE1CVJ wilde daar graag bij die test aanwezig zijn, zodat de eettafel in de woonkamer weer tot meettafel werd gepromoveerd. Tot schrik van Renny bleek tijdens de test op 47GHz niets waar te nemen hoewel de vermogensmeter 10mW aangaf. Pas toen de frequentiemeter omlaag gedraaid werd kwamen ze de dip tegen op 42GHz, dus dat was een tegenvaller. Het was wel duidelijk dat de zender werkt, maar op de verkeerde frequentie. Renny moest zijn oorspronkelijke plan, een LNB om te bouwen, nu toch verwezenlijken. Om een local oscillator signaal van 15GHz aan de eerste mixer van de LNB aan te bieden moest er een verviervoudiger komen, die door DG0VE is geleverd. Op die manier kon het ontvangstsignaal, nu nog 42GHz, verstemd worden naar 47GHz. Nu moesten de filters in de zender aangepakt worden. Door met een scalpeltje steeds minieme stukjes van de beentjes van de filters af te halen ging de output omhoog en kon de injectiefrequentie verhoogd worden. Dat ging wel met zweet in de handen, maar uiteindelijk is het gelukt en wees de vermogensmeter 40mW aan. Op een vrijdag in juni was de test met Richard PA3CGG dan daar en na wat spannende momenten en het nog wat bijdraaien van de schotel door de XYL van Renny kregen ze een B5 kleurenplaatje te zien!

Bij Zelfbouw vertelt Chris, PA3CRX hoe hij een hoornantenne heeft gemaakt. Dit type antenne is door zijn eenvoudige constructie en voorspelbare versterking zowel geschikt als zend/ontvangst antenne en als belichter voor parabool antennes. Chris heeft gebruik gemaakt van het programma HDL_ANT van W1GHZ. Het ging om een 17dBi referentie hoornantenne voor de 6cm band, die uit een plaat blik werd gemaakt. Het programma voorziet ook in het printen van een sjabloon. Dit is op zelfklevend papier geprint en kan zo op het blik geplakt worden. Na wat noeste arbeid met ijzerzaag en decoupeerzaag en het infrezen van de vouwlijnen was de hoorn gereed. De hoorn is tegen een stukje golfpijp aan gesoldeerd. In de zijkant van de golfpijp is een SMA connector gemonteerd. De boutjes waarmee de connector is gemonteerd mogen niet in de golfpijp steken en moesten dus afgekort worden. De probe, die dus wel in de golfpijp moet steken is gemaakt van een strookje opgerold koperfolie. Chris gaat in een apart kader nog wat verder in op het gebruikte programma HDL_ANT. Het is al een oud programma wat nog onder MS-DOS draait. Op moderne computers (na Windows XP) kunnen we zo’n programma met een hulpprogramma zoals DOSBox draaien. De muis doet niet mee, je moet alles via het toetsenbord invoeren ook moet je bij getallen de punt en niet de komma gebruiken dus dat is even opletten. Uit metingen aan vergelijkbare hoornantennes is gebleken dat de door het programma voorspelde gain heel realistisch is.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron juli 2017

Bij Commissiezaken komen de voorstellen voor de IARU vergadering (later dit jaar) aan de orde. Het waren er zo’n 48 documenten, de onderwerpen variëren van het VHF handboek tot Contesten. Namens de VERON gaan vier afgevaardigden naar deze vergadering, echter zonder deelnemer uit de VHF commissie. De commissie heeft inmiddels het stemgedrag bepaald en zal dit meegeven aan de afvaardiging. Over e-mail naar de commissie: het gebeurt nog wel eens dat op een e-mail naar de commissie geen reactie komt. Als je dat overkomt laat het er niet bij zitten, check of de reactie misschien in het spam filter is blijven steken en stuur het bericht desnoods nog eens. Omdat onze VHF-en-hoger banden steeds vaker vervuild raken door o.a. zonnepaneelinstallaties is het uitwijken naar hogere frequenties soms een oplossing om nog plezier aan de hobby te beleven. Denk bijvoorbeeld eens aan amateursatellieten op 2m en 70cm.

Bij Geschiedenis een verslag uit 1975 van een bezoek aan de repeater FZ8THF, door Nico PA0NHC. Deze repeater staat op de Puy de Sancy op 1885m hoogte en draaide na een blikseminslag nog maar op laag vermogen uit de noodstroomvoorziening. De repeater werd bereikt na een autorit van een uur en het laatste stukje met de kabelbaan. In de wintermaanden is het daar erg koud en waaien antennes regelmatig kapot door ijsafzetting. Nadat de stroomvoorzienig weer in orde was gemaakt is een provisorische overspanningbeveiliging aangebracht met twee bougies die bij een bevriend benzinestation waren gehaald.

Bij Amateursatellieten aandacht voor de LilacSat-1 als een van de satellieten die uit het ISS zijn gelanceerd. Deze Chinese satelliet heeft o.a. een camera en een bijzonder relaisstation aan boord. Dit relais heeft een FM-uplink van 145,985 MHz (67 Hz subaudio) en zendt digitale spraak (Codec2) op 438,510 MHz in de downlink. Deze digitale spraak is op verschillende manieren te decoderen. Verder wordt JY1Sat aangekondigd. De naam van deze Cubesat is afgeleid van de call van de vroegere koning van Jordanië. De satelliet krijgt een lineaire transponder van 70cm naar 2m en gaat ook SSDV uitzenden met beelden van Jordanië.

Bij ATV vertelt Rob, PA0RWE hoe hij werd gestimuleerd door de verhalen in de ATV-rubriek om weer eens wat met ATV te gaan doen. Voor 70cm had Rob een paar SUP-2400 converters op de kop getikt en omgebouwd voor 70cm ATV volgens M0DTS. Toen Rob tijdens de contest een paar antennes uit het dakraam had gestoken en aan Renny PE1ASK en Richard PA3CGG vroeg een signaal zijn kant op te sturen was het resultaat: helemaal niets. Koert PA1KW gaf Rob de tip een versterkertrapje te bouwen, waarvoor Renny het schema leverde. Dat was snel in elkaar gezet maar Rob wilde eigenlijk ook wat meer selectiviteit. Na wat speurwerk op Internet vond hij een stukje software waarmee bandfilters ontworpen kunnen worden. Dat resulteerde in een stukje loodgieterswerk met epoxyprintplaat en messing buis van 10 mm. Omdat Rob nog geen vaste antenneopstelling heeft is het wat moeizaam testen, eerst de antenne door het dakraam en dan vragen om een signaaltje. Alles werkt wel maar er zijn nog geen resultaten geboekt. Naar verwachting gaat dat wel snel gebeuren.

Als aanvulling op dit verhaal van Rob, PA0RWE gaat Renny, PE1ASH nader in op het 70cm versterkertje. Hij vertelt hoe dit ontwerp op een clubavond tijdens een discussie met Jos, PA3ACJ en Anjo, PA0ZR is ontstaan. Anjo en Jos hadden al eeder dit soort versterkertjes gebouwd en een schetsje was snel gemaakt. De schakeling is op zich niet bijzonder, maar de afgestemde kring werd nu gemaakt van een stukje semirigid of coax. Het actieve element is een GaAs-FET. Deze heeft een negatieve voorspanning nodig en die werd gerealiseerd door de source bovenop twee rechtop staande SMD condensatoren te solderen, en natuurlijk een weerstandje naar massa. Van de oorspronkelijke schetsjes heeft Renny een paar foto’s gemaakt en die zijn bij het artikel afgedrukt.

Bij zelfbouw beschrijft Chris, PA3CRX hoe hij een lichtgewicht yagi voor de 70cm band heeft gemaakt uit overgebleven stukjes lamel van een zonwering. Ook de koker waar deze zonwering in verpakt was doet nu dienst als drager. Chris stelde als eis dat de antenne een 50Ω aanpassing moest hebben. Met behulp van het antennesimulatieprogramma MMANA-GAL heeft Chris de lengtes van de elementen en de onderlinge afstanden tussen de elementen bepaald. Omdat de lamellen niet rond zijn maar dun en plat moest er wat gegokt worden met de waarde van straal van de elementen. Na een aantal pogingen kwam er een resultaat wat (theoretisch) zou moeten werken. De lamellen werden met een schaar op maat geknipt, genummerd en van een streepje in het midden voorzien. De straler is van een messing strip gemaakt omdat de lamellen zich niet goed lieten solderen. Het resultaat was zeer bevredigend, satellieten werden goed ontvangen. Deze antenne was te bewonderen op de DvdRA.

Bij Nieuwe apparatuur de Tytera TH-8600, een zeer compacte transceiver voor 2m en 70cm. Deze levert 20W op UHF en 25W op VHF en laat in een kleurendisplay beide frequentie zien. Beide ontvangers kunnen gelijktijdig ontvangen. In geheugenkanalen, scannen, CTCSS e.d. is vanzelfsprekend voorzien. Met de ROTG01 kun je 6cm ATV op je smartphone ontvangen. Het betreft hier een 150 kanalen ontvangertje van Chinese import die direct op de smartphone kan worden aangesloten, mits die is voorzien van een OTG connector en UVC ondersteunt.  De ontvanger beschikt over een SMA-RP connector zodat een echte buitenantenne kan worden aangesloten. En als je er een zender bij wilt hebben kan dat ook, die worden ook op die website aangeboden.

Bij andere tijdschriften wordt in het meinummer van QST een “Portable Full-Duplex Satellite Ground Station” beschreven. De auteur vertelt hoe hij met twee portofoons, een 2m/70cm combi antenne en een slimme montage een station voor de FM satellieten heeft gerealiseerd. Het geheel wordt gemonteerd op een stevig foto statief zodat het makkelijk kan worden uitgericht. Er wordt in detail beschreven hoe de diverse onderdelen gemaakt worden, en welke apps je kunt gebruiken om de satellieten t e volgen.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron juni 2017

Bij Commissiezaken is dit keer het motto “Onze hobby staat niet stil”. Zo zijn er verbindingen met het ISS en worden DATV beelden vanuit het ISS verzonden. Binnenkort krijgen we de beschikking over een geostationaire satelliet. Velen van ons zullen op vakantie een portofoon of meer meenemen. Misschien wel de tijd voor antenne experimenten. Maar ook al doe je niet aan satelliet, ATV of EME, ook dan vind je bij die onderwerpen vast wel lezenswaardige bijdragen in onze rubriek!

Bij Amateursatellieten aandacht voor de PocketQube workshop bij TU Delft. Deze workshop bood een kennismaking met de nieuw picosatellieten, genaamd PocketQube. Deze PQ satellietjes zijn zeer geschikt voor opleidingstrajecten die passen in de leerperiodes van studenten. Omdat deze PQ’s worden uitgerust met een zender (meestal in de 70 cm band) komen wij als zendamateurs in beeld. Een van de presentaties tijdens de workshop was de ontwikkeling van de OzQube-1, een picosatelliet van 5 bij 5 bij 5 cm, met de populaire ATmega328P  als hart. Een on-board camera moet plaatjes gaan versturen via een RTTY-signaal. Er was ook een Nederlandse bijdrage in de vorm van de ontwikkeling van de Delfi-PQ van Delfi Space.

Bij EME zien we een trend naar kleine EME stations waarbij een klein station (little pistol) via de maan verbinding maakt met een groot station (big gun). In feite profiteert het kleine station van de antennes en het vermogen van het grote station. Voor dit type stations is de nieuwe WSJT-X QRA64 mode veelbelovend.

Bij ATV aandacht voor de komende ATV contest in juni. Het is zaak om zoveel mogelijk stations te stimuleren tot activiteit, al was het maar alleen maar door te kijken met bijv. een RTL-stick. Renny PE1ASH maakt verslag van zijn vorderingen in het 47 GHz project. Hij is begonnen met de ontvangergevoeligheid te verbeteren. Door metingen met een Spectrum Analyzer aan de middenfrequent van de ontvanger (1200 MHz) kwam Renny tot de conclusie dat het signaal te zwak was. Tijdens de Dag voor de radio Amateur had Renny een Philips LNB gekocht, bestemd voor de 40 GHz band, met het idee deze om te bouwen naar 47 GHz. Nader onderzoek leerde dat deze LNB een MF uitgang ergens tussen 1000 en 2000 MHz moet hebben en dan hoeft alleen de LO frequentie maar te worden gewijzigd. De LO is een DRO (Dielectric Resonator Oscillator). Hier zat een stelschroef in. Deze was vastgelakt maar uiteindelijk kreeg Renny die los. Door de stelschroef te verdraaien kon Renny het signaal van zijn 47 GHz zender detecteren. Uiteindelijk kwam hij uit bij een MF van 950 MHz en dat leverde een keihard signaal op. Vervolgens moest de LNB nog mechanisch bewerkt worden om hem aan de belichter van de schotel te koppelen. Een test bij Richard PA3CGG mislukte, omdat het te ontvangen signaal op ongeveer 920 MHz uit de LNB naar de achterzet komt en op die frequentie wemelde het van harde stoorsignalen die het te ontvangen signaal volledig overstemden. Daarom moest Renny weer aan de slag met de DRO en nu heeft hij een MF van 1025 MHz en een goed signaal uit de LNB. Dus binnenkort weer naar PA3CGG, wordt vervolgd!

Bij zelfbouw is er sprake van een doorbraak in DATV. Omdat de consumentenmarkt inmiddels overladen is met DVB-T en DVB-S spullen, zijn bijv. kant-en-klare zenders en ontvangers voor DVB-T leverbaar. Voor DVB-S zijn nog wat meer vaardigheden nodig, maar nu is door de BATC een compleet pakket samengesteld voor DVB-S met onderdelen en zo nodig technische ondersteuning. Dit alles onder de naam Portsdown project. Via dit project kunnen zendamateurs met digitale TV in de lucht komen tegen relatief geringe kosten. Het Portsdown systeem voorziet ook in de Reduced Bandwith (RB) modes en ontvangst van lokale repeaters. Enkele eigenschappen: Symbol rates voor RB en normale DATV modes. Frequenties 146 MHz, 437 MHz en 1,2 GHz. Analoge video ingang. Modulair systeem. De Portsdown zender is opgebouwd rond een Raspberry Pi 3 computer met een door de BATC aangepaste versie van de F5OEO rpidatv software. Bediening via een touchscreen scherm of eventueel via een externe PC. De BATC stelt zowel compleet gebouwde filter modulator printen als kale printen beschikbaar via hun webshop. De bijpassende ontvanger maakt gebruik van de F6DZP MiniTutioune software met de op de USB poort aangesloten MiniTuouner. Ook daarvoor zijn de componenten via de BATC beschikbaar, evenals een nieuw tunermodule van Serit.

Onder het kopje “een leuk eindversterkertje voor 70 cm ATV en DATV” beschrijft Renny PE1ASH hoe hij met behulp van twee 60W modules en een 25 A voeding ruim 100W kan produceren, zowel analoog als digitaal. Renny beschrijft hoe hij de twee modules op een koelblok gemonteerd heeft en hoe hij een printje getekend en geëtst heeft. De modules worden gekoppeld met een transformator bestaande uit een viertal stukjes 75 Ω coax. Renny heeft de bias instelbaar gemaakt zodat het analoge vermogen terug geregeld kan worden. Digitaal gaat dat terugregelen ook goed tot een watt of dertig. Omdat het rendement van de modules niet geweldig is heeft Renny er wel een paar ventilatoren gemonteerd.

Bij andere tijdschriften een verhaal van Hannes, OE5JFL uit het Oostenrijkse amateurblad QSP over EME op 23 cm met minimale middelen. Op deze band is het baken ON0EME met 500 W in een 3,6 m parabool beschikbaar. Hannes heeft experimenten uitgevoerd met een hoornantenne gemaakt van fijn gaas. Door een extra conus daar op te monteren kreeg hij een hoornantenne van ruim 2 m lengte met een diameter van 80 cm en een gain van bijna 19 dBi. Het baken ON0EME leverde hiermee een duidelijke spectraallijn in de SDR ontvanger. Hannes heeft tijdens de ARRL-EME contest in WSJT een tiental stations kunnen decoderen en zes stations ook kunnen werken.

In het aprilnummer van FunkAmateur wordt een bouwset voor een minitransverter voor de 144 MHz band beschreven. Het geheel past in een blikken doosje van 55 bij 30 bij 74 mm. Het signaal wordt van 144-146 MHz omgezet naar 28-30 MHz en omgekeerd. Het uitgangsvermogen is 1 mW en dient om een eindversterker aan te sturen. Het zendgedeelte en het ontvanggedeelte zijn afzonderlijk uitgevoerd, evenals de bijbehorende spanningsvoorziening. Een zend-ontvangschakeling is niet ingebouwd en kan extern worden toegevoegd. Het LO signaal voor de mixer komt uit een speciaal kristaloscillator-IC wat door FunkAmateur geleverd kan worden. Ook de dubbelzijdige print kan daar besteld worden.

De voorstellen voor de IARU-R1 General Conference 2017

De documenten die aan de orde komen bij de IARU vergadering in Landshut zijn bekend gemaakt.

Voor C5 (VHF-en-hoger) gaat het om de volgende documenten:

 Ser no Paper No Description
1 LA17_C7_01 List of Papers
2 LA17_C7_02 Agenda – will be made available on the Conference Server
3 LA17_C7_03 C5 – Report Permanent VHF – UHF Committee
4 LA17_C7_04 C5 – Ratification Recommendations Vienna 2016
5 LA17_C7_05 C5 – Mission of the new VHF Handbook
6 LA17_C7_06 C5 – Organisation of the VHF contests
7 LA17_C7_07 C5 – New members of the C5 Committee
8 LA17_C7_08 IARU – IARU position on certain WRC-19 Agenda Items
9 LA17_C5_09 EMCOM – Emergency Communications Frequency Usage at VHF/UHF
10 LA17_C5_10 NRRL – Background noise measurement campaign
11 LA17_C5_11 IRTS – Remote Operation
12 LA17_C5_12 OeVSV – Digital Voice network – exchange protocol – informational
13 LA17_C5_13 SSA – Application and IARU Region 1 support with respect to License Shared Access
14 LA17_C5_14 RSGB – Amateur Transponders on Geosynchronous and Geostation-ary Satellites
15 LA17_C5_15 RSGB – VHF Managers Handbook Structure and Future Direction
16 LA17_C5_16 C5 – Report from DX Records coordinator
17 LA17_C5_17 RSGB – Clarification and Extension of the IARU Locator System
18 LA17_C5_18 RSGB – C5 Agenda Items and Requests
19 LA17_C5_19 RSGB – 50 MHz Band Plan (52 – 54 MHz)
20 LA17_C5_20 RSGB – 50 MHz Band Plan to support Digital Innovation
21 LA17_C5_21 MRASZ – Revision of 50 – 52 MHz Band plan and Meteor Scatter Pro-cedure
22 LA17_C5_22 RSGB – 50 MHz Beacons
23 LA17_C5_23 UBA – Footnotes in the 2 m Band Plan
24 LA17_C5_24 UBA – All mode crossband repeaters and transponders
25 LA17_C5_25 REF – Frequency segments for Unmanned Machine Generated Mode
26 LA17_C5_26 UBA – Band plan 70 cm repeaters
27 LA17_C5_27 REF – Repeaters harmonized plan with 9 4 MHz Tx-Rx shift on the 430 – 440 MHz band
28 LA17_C5_28 OeVSV – 2 MHz bandwidth for LTE400 and CDMA high speed data networks on 433 MHz
29 LA17_C5_29 EDR – Alternative Narrow-Band working frequencies in the 2 300 – 2 400 – 2 450 MHz band
30 LA17_C5_30 RSGB – Millimetre Wave Bands and WRC-19
31 LA17_C5_31 RSGB – Millimetre Wave Progress and Innovation
32 LA17_C5_32 RSGB – 5 GHz Band Plan Clarification
33 LA17_C5_33 ZRS – Contest rules to be moved to IARU R1 web page
34 LA17_C5_34 ZRS – Diplomas from Region 1 VHF and UHF contests
35 LA17_C5_35 OeVSV – Change of the contest rules
36 LA17_C5_36 ARI – New method to store logs into the IARU Contest Robot
37 LA17_C5_37 ARI – Penalisation for a QSO completed via other communication methods
38 LA17_C5_38 ZRS – Treatment of Logs with evident transmit errors
39 LA17_C5_39 ARI – Modification of 5 3 11 Judging of entries
40 LA17_C5_40 ZRS – Working group to define common set of rules for “contest ro-bots”
41 LA17_C5_41 RSGB – Devolution of all IARU VHF – Microwave Contests
42 LA17_C5_42 RSGB – Activity Contests – Weekday evening scheduling
43 LA17_C5_43 ZRS – Combine SO6H and MO6G into single contest category
44 LA17_C5_44 ZRS – New MO SA section in IARU Region 1 VHF contest
45 LA17_C5_45 ZRS – New SO LP section in IARU Region 1 VHF contest
46 LA17_C5_46 ZRS – 9 cm band in the IARU Region 1 UHF Microwave contest
47 LA17_C5_47 RSGB – Contests – 6 Hour Section Rules
48 LA17_C5_48 RSGB – Contests – MGM Operating Procedures
49 LA17_C5_49 RSGB – Contests – MGM within IARU Contests

De commissie VHF-en-hoger zal zich verdiepen in de materie en is uiteraard blij met reacties hierover van belanghebbenden. De volledige teksten zijn hier te downloaden. Meningen graag naar vhf-en-hoger@veron.nl of naar het commissielid dat de betreffende activiteiten behartigt.

Er zal geen VHF-en-hoger commissielid naar de vergadering in Landshut gaan, de drie vertegenwoordigers van de VERON die daar wel naar toe gaan zullen het stemgedrag meenemen.