Mededelingen van de VHF commissie

Overzicht VHF-en-hoger rubriek Electron september 2017

Bij Commissiezaken aandacht voor de IARU bijeenkomst in Landshut, die in september plaatsvindt.

In Friedrichshafen is een lezing gehouden over ATV die hier nogmaals is te zien.

Ten aanzien van de organisatie die zich bezig houdt met verbindingen met het International Space Station (ARISS) heeft de VERON Bertus PE1KEH voorgedragen om zijn zittingstermijn in het bestuur te verlengen.

De maandelijkse Activiteitenkalender bevat uiteraard weer de activiteiten zoals de specifieke- en maandelijkse contesten. Al doe je niet fanatiek mee: altijd leuk om de apparatuur eens uit te testen omdat er dan zeker activiteit is.

Frequentiemanagement verhaalt over de ‘Gedragslijn vergunningen radiozendamateurs’ die sinds 1 april 2017 van kracht is. Die gedragslijn wordt immers binnenkort geëvalueerd. Naast bakens aandacht in de bijdrage voor relaisstation en dan met name de (opvallende) manier waarop een relaisstation de identificatie geregeld moet hebben.

Bij Amateursatellieten aandacht voor een nieuwe 3-unit cubesat met een FM relais met een uplink in de 2 mtr. band en een downlink in de 70 cm band. Een website wordt belicht waar een uitgebreide hoeveelheid audio-opnames uit de ruimte te beluisteren zijn, die gerelateerd zijn aan amateurgebruik. Een nieuw experiment is satelliet Mayak, die uitgeklapt dermate groot is dat zonreflecties op aarde goed zichtbaar zullen zijn, zelfs overdag. Wil je zelf een kijkje nemen in ISS kan dat tegenwoordig via Google streetview. De subrubriek sluit af met weblinken om de status van de amateur satellieten te kunnen zien.

Bij Weak Signals aandacht voor de bijdragen van PA3DZL over regenscatter en EME en van Jan PE9GG over Sporadisch E. De resultaten zijn op deze webpagina gepresenteerd.

Aurora, het Noorderlicht kan gebruikt worden om signalen tegen te reflecteren en zo verbindingen te kunnen maken over grote afstanden. Wat het is, wanneer het voorkomt en hoe daar in de praktijk gebruikt gemaakt kan worden wordt beschreven in een bijdrage van Jacques ON4AVJ.

Bij ATV een toelichting op gebruik van het contestlog bij verbindingen op 47 GHz. Tevens over de succesvolle IARU ATV contest waar de eerste prijs naar Francesco IK3HHG ging.

Nummer twee was Richard PA3CGG en drie de BIGgen PE1EZU. Deze activiteit geniet steeds meer belangstelling nu steeds meer deelnemers in de gaten krijgen dat het geen Olympische sport is maar gewoon leuk is om mee te doen.

Na de 47 GHz perikelen die in de eerdere Electrons zijn vermeld deze keer de experimenten rond basistations voor deze band. Uitrichtvoorzieningen, waterbestendigheid, praktische experimenten komen ruimschoots aan bod en zijn voorzien van fraaie foto’s.

Hoewel het 47 GHz station feitelijk ook zelfbouw is gaat de subrubriek ‘Zelfbouw’ over knutsels van Eddy PA0EHC, zoals een eindtrap voor de 23 cm FM transceiver (ontwerp PE1JPD) die hij gebouwd heeft. Tevens een eenvoudig te bouwen verticaal gepolariseerde rondstraler voor de 70 cm band met 7 dB gain.

De 12 pagina’s beslaande rubriek sluit met ‘Andere tijdschriften’. Uit QST diverse zelfbouw transverters voor microgolfbanden, waarbij het uitgangspunt was dat de kosten onder de honderd dollar zouden blijven. Uit Funkamateur de theoretische en praktische beschrijving van een diplexer voor 50/70 MHz of 70/144 MHz. Eveneens uit Funkamateur een onconventionele, opvouwbare Zigzag antenne. Deze is zo in een portabele mast omhoog te hijsen maar is natuurlijk ook geschikt om vast in de mast te monteren. Naast theorie ook praktische montagetips. Om er zelf mee te spelen zijn hieronder MMANA-GAL bestanden beschikbaar (met dank aan Ruud PF1F).

Reserveer je eigen frequentie

Onder deze titel heeft AT een publicatie gedaan over LSA oftewel ‘Licensed Shared Access’. Deze website publiceerde hier al eerder over, bij het aanvangen van de proefperiode. In het Amateur Overleg worden de ontwikkelingen goed gevolgd, voor AT is het immers ook een proef. In AO-95 valt hierover te lezen: “Het onderzoeken van de mogelijkheden voor gedeeld gebruik van spectrum is onderdeel van het nieuwe nationale frequentiebeleid van EZ. De Pilot met ENG/OB gebruikers in de 2,3 – 2,4 GHz band loopt inmiddels ongeveer een half jaar . De volgende stap is dat Defensie bij de
pilot wordt aangesloten. De verwachting is niet dat ook de radiozendamateurs nog dit jaar aangesloten zullen worden. De voortgang van de LSA-pilot gaat langzaam, mede dankzij ICT perikelen. Internationaal zijn er afgelopen jaren diverse LSA-pilots gestart, waarbij ervaringen onderling worden uitgewisseld. AT/EZ zullen de ervaringen ook delen in internationaal overleg.”

Ook bij de IARU heeft dit punt aandacht: er is een voorstel om tussen de landen die met LSA te maken gaan krijgen informatie uit te wisselen.

Praktijk voor zendamateurs

Hoe het in de praktijk gaat werken is nog onbekend. Zodra zendamateurs deelnemen direct de baken- of repeaterfrequentie claimen met LSA? Zou raar zijn want AT heeft immers zelf die vergunningen daarvoor uitgegeven. Of als ik als individuele zendamateur een frequentie reserveer, dan betekent dit dat een andere zendamateur daar geen gebruik van zou mogen maken? Hoe is dan contact met een andere zendamateur te maken op die frequentie? Sterker nog: zou bijvoorbeeld bij een contest iemand een stukje band reserveren (ter bescherming van die contest) dan zou dat station als enige dat stukje band mogen gebruiken? Dat zou raar zijn. AT weet ongetwijfeld zelf ook nog niet hoe e.e.a. gestalte zal krijgen want zij hebben immers ook die ervaring niet. Misschien is het zelfs geheel onnodig zendamateurs deel te laten nemen in LSA, voor zover bekend zijn er nog steeds geen videoverbindingen gestoord door zendamateurs.

LSA blijft onder de aandacht in het Amateur Overleg.

 

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron augustus 2017

Bij Commissiezaken lopen we alvast vooruit op de VHF-en-hoger-dag 2018 met een vraag naar suggesties voor thema, lezingen en locatie.

Verder onder het kopje “Stealth antennes” wat suggesties om je antenne niet op te laten vallen.

De voorbereidingen voor de WRC-19 zijn in volle gang, tijdens de CEPT vergadering in mei dit jaar heeft de IARU zich ingespannen om een goed beeld te geven van de behoeften van de zendamateurs. Zo is de harmonisatie van de 6m band ter sprake gekomen, het streven is naar een DX band van 4 MHz in heel Region-1.

Over weak-signal contesten is de laatste tijd weinig vermeld in Electron. Er wordt nog eens gewezen op de website waar, behalve het reglement, ook leuke verslagen te vinden zijn.

Bij ATV is des te meer te vermelden. Zo was er de juni contest met eindelijk weer eens goede condities. Jammer genoeg kampte ons ATV commissielid Renny, PE1ASH met een longontsteking en kon hij alleen maar wat luisteren. Renny heeft verbindingen horen maken met stations van Friesland tot Limburg dus er zijn vast punten gescoord. Van een aantal deelnemers heeft Renny wel korte verslagen ontvangen. Zo heeft PA3CRX vanaf Amersfoort meegedaan op 70, 23, 13 en 9cm. Voor de 6 cm en 1,2cm experimenten is Chris naar een plas nabij Kortenhoef gegaan. Hij had daar afgesproken met Tjeerd, PA3GNZ en van de “BIGgen” werd al direct beeld ontvangen, wat tot enige verbazing daar leidde omdat men dacht dat de apparatuur nog niet aan stond. Op 24GHz kon het signaal van Richard, PA3CGG over een afstand van 29 km worden gedetecteerd. deze succesvolle demonstratie heeft Tjeerd ertoe aangezet ook op 6cm actief te worden. Ook Richard, PA3CGG is goed bezig geweest  en was tot 2 uur ‘s ochtends bezig. Om 5 uur was hij alweer actief. Ook Jean, PA3DLJ heeft wat nachtrust opgeofferd. Jos, PA7HV was daarentegen niet in zijn nopjes want die had last van een zendverbod op 13cm vanwege het optreden van Guus Meeuwis. Rob, PA0RWE deed voor het eerst mee met de contest. Hij is nog wat beperkt in  zijn antenne mogelijkheden maar toch lukte een paar verbindingen. Kees, PE1APH heeft op 13cm geen tegenstations gezien, wel op 23cm. Voor 70cm had hij een oude 4CX250 eindtrap onder het stof vandaan gehaald, maar die gaf alleen output als er geen sturing was, dus die is maar weer uitgeschakeld en is Kees verder gegaan met een 15W eindtrap met 2C39.

Chris, PA3CRX doet verslag van het ATV contest/activiteiten weekeinde en geeft een overzicht van de in totaal 22 ontvangen logs, waarbij één portabel station vanaf twee locaties deel nam. Jammer genoeg bleken een aantal ATV repeaters niet uitgezet te zijn en was de hele 13cm band een dag (plaatselijk) niet beschikbaar.

Renny, PE1ASH vervolgt met zijn rapportage over het 47GHz project. Inmiddels bleek John, PA7JB over een absorptiefrequentiemeter te beschikken waarmee Renny zijn zenderfrequentie nog goed zou kunnen nameten. Ook Lex, PE1CVJ wilde daar graag bij die test aanwezig zijn, zodat de eettafel in de woonkamer weer tot meettafel werd gepromoveerd. Tot schrik van Renny bleek tijdens de test op 47GHz niets waar te nemen hoewel de vermogensmeter 10mW aangaf. Pas toen de frequentiemeter omlaag gedraaid werd kwamen ze de dip tegen op 42GHz, dus dat was een tegenvaller. Het was wel duidelijk dat de zender werkt, maar op de verkeerde frequentie. Renny moest zijn oorspronkelijke plan, een LNB om te bouwen, nu toch verwezenlijken. Om een local oscillator signaal van 15GHz aan de eerste mixer van de LNB aan te bieden moest er een verviervoudiger komen, die door DG0VE is geleverd. Op die manier kon het ontvangstsignaal, nu nog 42GHz, verstemd worden naar 47GHz. Nu moesten de filters in de zender aangepakt worden. Door met een scalpeltje steeds minieme stukjes van de beentjes van de filters af te halen ging de output omhoog en kon de injectiefrequentie verhoogd worden. Dat ging wel met zweet in de handen, maar uiteindelijk is het gelukt en wees de vermogensmeter 40mW aan. Op een vrijdag in juni was de test met Richard PA3CGG dan daar en na wat spannende momenten en het nog wat bijdraaien van de schotel door de XYL van Renny kregen ze een B5 kleurenplaatje te zien!

Bij Zelfbouw vertelt Chris, PA3CRX hoe hij een hoornantenne heeft gemaakt. Dit type antenne is door zijn eenvoudige constructie en voorspelbare versterking zowel geschikt als zend/ontvangst antenne en als belichter voor parabool antennes. Chris heeft gebruik gemaakt van het programma HDL_ANT van W1GHZ. Het ging om een 17dBi referentie hoornantenne voor de 6cm band, die uit een plaat blik werd gemaakt. Het programma voorziet ook in het printen van een sjabloon. Dit is op zelfklevend papier geprint en kan zo op het blik geplakt worden. Na wat noeste arbeid met ijzerzaag en decoupeerzaag en het infrezen van de vouwlijnen was de hoorn gereed. De hoorn is tegen een stukje golfpijp aan gesoldeerd. In de zijkant van de golfpijp is een SMA connector gemonteerd. De boutjes waarmee de connector is gemonteerd mogen niet in de golfpijp steken en moesten dus afgekort worden. De probe, die dus wel in de golfpijp moet steken is gemaakt van een strookje opgerold koperfolie. Chris gaat in een apart kader nog wat verder in op het gebruikte programma HDL_ANT. Het is al een oud programma wat nog onder MS-DOS draait. Op moderne computers (na Windows XP) kunnen we zo’n programma met een hulpprogramma zoals DOSBox draaien. De muis doet niet mee, je moet alles via het toetsenbord invoeren ook moet je bij getallen de punt en niet de komma gebruiken dus dat is even opletten. Uit metingen aan vergelijkbare hoornantennes is gebleken dat de door het programma voorspelde gain heel realistisch is.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron juli 2017

Bij Commissiezaken komen de voorstellen voor de IARU vergadering (later dit jaar) aan de orde. Het waren er zo’n 48 documenten, de onderwerpen variëren van het VHF handboek tot Contesten. Namens de VERON gaan vier afgevaardigden naar deze vergadering, echter zonder deelnemer uit de VHF commissie. De commissie heeft inmiddels het stemgedrag bepaald en zal dit meegeven aan de afvaardiging. Over e-mail naar de commissie: het gebeurt nog wel eens dat op een e-mail naar de commissie geen reactie komt. Als je dat overkomt laat het er niet bij zitten, check of de reactie misschien in het spam filter is blijven steken en stuur het bericht desnoods nog eens. Omdat onze VHF-en-hoger banden steeds vaker vervuild raken door o.a. zonnepaneelinstallaties is het uitwijken naar hogere frequenties soms een oplossing om nog plezier aan de hobby te beleven. Denk bijvoorbeeld eens aan amateursatellieten op 2m en 70cm.

Bij Geschiedenis een verslag uit 1975 van een bezoek aan de repeater FZ8THF, door Nico PA0NHC. Deze repeater staat op de Puy de Sancy op 1885m hoogte en draaide na een blikseminslag nog maar op laag vermogen uit de noodstroomvoorziening. De repeater werd bereikt na een autorit van een uur en het laatste stukje met de kabelbaan. In de wintermaanden is het daar erg koud en waaien antennes regelmatig kapot door ijsafzetting. Nadat de stroomvoorzienig weer in orde was gemaakt is een provisorische overspanningbeveiliging aangebracht met twee bougies die bij een bevriend benzinestation waren gehaald.

Bij Amateursatellieten aandacht voor de LilacSat-1 als een van de satellieten die uit het ISS zijn gelanceerd. Deze Chinese satelliet heeft o.a. een camera en een bijzonder relaisstation aan boord. Dit relais heeft een FM-uplink van 145,985 MHz (67 Hz subaudio) en zendt digitale spraak (Codec2) op 438,510 MHz in de downlink. Deze digitale spraak is op verschillende manieren te decoderen. Verder wordt JY1Sat aangekondigd. De naam van deze Cubesat is afgeleid van de call van de vroegere koning van Jordanië. De satelliet krijgt een lineaire transponder van 70cm naar 2m en gaat ook SSDV uitzenden met beelden van Jordanië.

Bij ATV vertelt Rob, PA0RWE hoe hij werd gestimuleerd door de verhalen in de ATV-rubriek om weer eens wat met ATV te gaan doen. Voor 70cm had Rob een paar SUP-2400 converters op de kop getikt en omgebouwd voor 70cm ATV volgens M0DTS. Toen Rob tijdens de contest een paar antennes uit het dakraam had gestoken en aan Renny PE1ASK en Richard PA3CGG vroeg een signaal zijn kant op te sturen was het resultaat: helemaal niets. Koert PA1KW gaf Rob de tip een versterkertrapje te bouwen, waarvoor Renny het schema leverde. Dat was snel in elkaar gezet maar Rob wilde eigenlijk ook wat meer selectiviteit. Na wat speurwerk op Internet vond hij een stukje software waarmee bandfilters ontworpen kunnen worden. Dat resulteerde in een stukje loodgieterswerk met epoxyprintplaat en messing buis van 10 mm. Omdat Rob nog geen vaste antenneopstelling heeft is het wat moeizaam testen, eerst de antenne door het dakraam en dan vragen om een signaaltje. Alles werkt wel maar er zijn nog geen resultaten geboekt. Naar verwachting gaat dat wel snel gebeuren.

Als aanvulling op dit verhaal van Rob, PA0RWE gaat Renny, PE1ASH nader in op het 70cm versterkertje. Hij vertelt hoe dit ontwerp op een clubavond tijdens een discussie met Jos, PA3ACJ en Anjo, PA0ZR is ontstaan. Anjo en Jos hadden al eeder dit soort versterkertjes gebouwd en een schetsje was snel gemaakt. De schakeling is op zich niet bijzonder, maar de afgestemde kring werd nu gemaakt van een stukje semirigid of coax. Het actieve element is een GaAs-FET. Deze heeft een negatieve voorspanning nodig en die werd gerealiseerd door de source bovenop twee rechtop staande SMD condensatoren te solderen, en natuurlijk een weerstandje naar massa. Van de oorspronkelijke schetsjes heeft Renny een paar foto’s gemaakt en die zijn bij het artikel afgedrukt.

Bij zelfbouw beschrijft Chris, PA3CRX hoe hij een lichtgewicht yagi voor de 70cm band heeft gemaakt uit overgebleven stukjes lamel van een zonwering. Ook de koker waar deze zonwering in verpakt was doet nu dienst als drager. Chris stelde als eis dat de antenne een 50Ω aanpassing moest hebben. Met behulp van het antennesimulatieprogramma MMANA-GAL heeft Chris de lengtes van de elementen en de onderlinge afstanden tussen de elementen bepaald. Omdat de lamellen niet rond zijn maar dun en plat moest er wat gegokt worden met de waarde van straal van de elementen. Na een aantal pogingen kwam er een resultaat wat (theoretisch) zou moeten werken. De lamellen werden met een schaar op maat geknipt, genummerd en van een streepje in het midden voorzien. De straler is van een messing strip gemaakt omdat de lamellen zich niet goed lieten solderen. Het resultaat was zeer bevredigend, satellieten werden goed ontvangen. Deze antenne was te bewonderen op de DvdRA.

Bij Nieuwe apparatuur de Tytera TH-8600, een zeer compacte transceiver voor 2m en 70cm. Deze levert 20W op UHF en 25W op VHF en laat in een kleurendisplay beide frequentie zien. Beide ontvangers kunnen gelijktijdig ontvangen. In geheugenkanalen, scannen, CTCSS e.d. is vanzelfsprekend voorzien. Met de ROTG01 kun je 6cm ATV op je smartphone ontvangen. Het betreft hier een 150 kanalen ontvangertje van Chinese import die direct op de smartphone kan worden aangesloten, mits die is voorzien van een OTG connector en UVC ondersteunt.  De ontvanger beschikt over een SMA-RP connector zodat een echte buitenantenne kan worden aangesloten. En als je er een zender bij wilt hebben kan dat ook, die worden ook op die website aangeboden.

Bij andere tijdschriften wordt in het meinummer van QST een “Portable Full-Duplex Satellite Ground Station” beschreven. De auteur vertelt hoe hij met twee portofoons, een 2m/70cm combi antenne en een slimme montage een station voor de FM satellieten heeft gerealiseerd. Het geheel wordt gemonteerd op een stevig foto statief zodat het makkelijk kan worden uitgericht. Er wordt in detail beschreven hoe de diverse onderdelen gemaakt worden, en welke apps je kunt gebruiken om de satellieten t e volgen.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron juni 2017

Bij Commissiezaken is dit keer het motto “Onze hobby staat niet stil”. Zo zijn er verbindingen met het ISS en worden DATV beelden vanuit het ISS verzonden. Binnenkort krijgen we de beschikking over een geostationaire satelliet. Velen van ons zullen op vakantie een portofoon of meer meenemen. Misschien wel de tijd voor antenne experimenten. Maar ook al doe je niet aan satelliet, ATV of EME, ook dan vind je bij die onderwerpen vast wel lezenswaardige bijdragen in onze rubriek!

Bij Amateursatellieten aandacht voor de PocketQube workshop bij TU Delft. Deze workshop bood een kennismaking met de nieuw picosatellieten, genaamd PocketQube. Deze PQ satellietjes zijn zeer geschikt voor opleidingstrajecten die passen in de leerperiodes van studenten. Omdat deze PQ’s worden uitgerust met een zender (meestal in de 70 cm band) komen wij als zendamateurs in beeld. Een van de presentaties tijdens de workshop was de ontwikkeling van de OzQube-1, een picosatelliet van 5 bij 5 bij 5 cm, met de populaire ATmega328P  als hart. Een on-board camera moet plaatjes gaan versturen via een RTTY-signaal. Er was ook een Nederlandse bijdrage in de vorm van de ontwikkeling van de Delfi-PQ van Delfi Space.

Bij EME zien we een trend naar kleine EME stations waarbij een klein station (little pistol) via de maan verbinding maakt met een groot station (big gun). In feite profiteert het kleine station van de antennes en het vermogen van het grote station. Voor dit type stations is de nieuwe WSJT-X QRA64 mode veelbelovend.

Bij ATV aandacht voor de komende ATV contest in juni. Het is zaak om zoveel mogelijk stations te stimuleren tot activiteit, al was het maar alleen maar door te kijken met bijv. een RTL-stick. Renny PE1ASH maakt verslag van zijn vorderingen in het 47 GHz project. Hij is begonnen met de ontvangergevoeligheid te verbeteren. Door metingen met een Spectrum Analyzer aan de middenfrequent van de ontvanger (1200 MHz) kwam Renny tot de conclusie dat het signaal te zwak was. Tijdens de Dag voor de radio Amateur had Renny een Philips LNB gekocht, bestemd voor de 40 GHz band, met het idee deze om te bouwen naar 47 GHz. Nader onderzoek leerde dat deze LNB een MF uitgang ergens tussen 1000 en 2000 MHz moet hebben en dan hoeft alleen de LO frequentie maar te worden gewijzigd. De LO is een DRO (Dielectric Resonator Oscillator). Hier zat een stelschroef in. Deze was vastgelakt maar uiteindelijk kreeg Renny die los. Door de stelschroef te verdraaien kon Renny het signaal van zijn 47 GHz zender detecteren. Uiteindelijk kwam hij uit bij een MF van 950 MHz en dat leverde een keihard signaal op. Vervolgens moest de LNB nog mechanisch bewerkt worden om hem aan de belichter van de schotel te koppelen. Een test bij Richard PA3CGG mislukte, omdat het te ontvangen signaal op ongeveer 920 MHz uit de LNB naar de achterzet komt en op die frequentie wemelde het van harde stoorsignalen die het te ontvangen signaal volledig overstemden. Daarom moest Renny weer aan de slag met de DRO en nu heeft hij een MF van 1025 MHz en een goed signaal uit de LNB. Dus binnenkort weer naar PA3CGG, wordt vervolgd!

Bij zelfbouw is er sprake van een doorbraak in DATV. Omdat de consumentenmarkt inmiddels overladen is met DVB-T en DVB-S spullen, zijn bijv. kant-en-klare zenders en ontvangers voor DVB-T leverbaar. Voor DVB-S zijn nog wat meer vaardigheden nodig, maar nu is door de BATC een compleet pakket samengesteld voor DVB-S met onderdelen en zo nodig technische ondersteuning. Dit alles onder de naam Portsdown project. Via dit project kunnen zendamateurs met digitale TV in de lucht komen tegen relatief geringe kosten. Het Portsdown systeem voorziet ook in de Reduced Bandwith (RB) modes en ontvangst van lokale repeaters. Enkele eigenschappen: Symbol rates voor RB en normale DATV modes. Frequenties 146 MHz, 437 MHz en 1,2 GHz. Analoge video ingang. Modulair systeem. De Portsdown zender is opgebouwd rond een Raspberry Pi 3 computer met een door de BATC aangepaste versie van de F5OEO rpidatv software. Bediening via een touchscreen scherm of eventueel via een externe PC. De BATC stelt zowel compleet gebouwde filter modulator printen als kale printen beschikbaar via hun webshop. De bijpassende ontvanger maakt gebruik van de F6DZP MiniTutioune software met de op de USB poort aangesloten MiniTuouner. Ook daarvoor zijn de componenten via de BATC beschikbaar, evenals een nieuw tunermodule van Serit.

Onder het kopje “een leuk eindversterkertje voor 70 cm ATV en DATV” beschrijft Renny PE1ASH hoe hij met behulp van twee 60W modules en een 25 A voeding ruim 100W kan produceren, zowel analoog als digitaal. Renny beschrijft hoe hij de twee modules op een koelblok gemonteerd heeft en hoe hij een printje getekend en geëtst heeft. De modules worden gekoppeld met een transformator bestaande uit een viertal stukjes 75 Ω coax. Renny heeft de bias instelbaar gemaakt zodat het analoge vermogen terug geregeld kan worden. Digitaal gaat dat terugregelen ook goed tot een watt of dertig. Omdat het rendement van de modules niet geweldig is heeft Renny er wel een paar ventilatoren gemonteerd.

Bij andere tijdschriften een verhaal van Hannes, OE5JFL uit het Oostenrijkse amateurblad QSP over EME op 23 cm met minimale middelen. Op deze band is het baken ON0EME met 500 W in een 3,6 m parabool beschikbaar. Hannes heeft experimenten uitgevoerd met een hoornantenne gemaakt van fijn gaas. Door een extra conus daar op te monteren kreeg hij een hoornantenne van ruim 2 m lengte met een diameter van 80 cm en een gain van bijna 19 dBi. Het baken ON0EME leverde hiermee een duidelijke spectraallijn in de SDR ontvanger. Hannes heeft tijdens de ARRL-EME contest in WSJT een tiental stations kunnen decoderen en zes stations ook kunnen werken.

In het aprilnummer van FunkAmateur wordt een bouwset voor een minitransverter voor de 144 MHz band beschreven. Het geheel past in een blikken doosje van 55 bij 30 bij 74 mm. Het signaal wordt van 144-146 MHz omgezet naar 28-30 MHz en omgekeerd. Het uitgangsvermogen is 1 mW en dient om een eindversterker aan te sturen. Het zendgedeelte en het ontvanggedeelte zijn afzonderlijk uitgevoerd, evenals de bijbehorende spanningsvoorziening. Een zend-ontvangschakeling is niet ingebouwd en kan extern worden toegevoegd. Het LO signaal voor de mixer komt uit een speciaal kristaloscillator-IC wat door FunkAmateur geleverd kan worden. Ook de dubbelzijdige print kan daar besteld worden.

De voorstellen voor de IARU-R1 General Conference 2017

De documenten die aan de orde komen bij de IARU vergadering in Landshut zijn bekend gemaakt.

Voor C5 (VHF-en-hoger) gaat het om de volgende documenten:

 Ser no Paper No Description
1 LA17_C7_01 List of Papers
2 LA17_C7_02 Agenda – will be made available on the Conference Server
3 LA17_C7_03 C5 – Report Permanent VHF – UHF Committee
4 LA17_C7_04 C5 – Ratification Recommendations Vienna 2016
5 LA17_C7_05 C5 – Mission of the new VHF Handbook
6 LA17_C7_06 C5 – Organisation of the VHF contests
7 LA17_C7_07 C5 – New members of the C5 Committee
8 LA17_C7_08 IARU – IARU position on certain WRC-19 Agenda Items
9 LA17_C5_09 EMCOM – Emergency Communications Frequency Usage at VHF/UHF
10 LA17_C5_10 NRRL – Background noise measurement campaign
11 LA17_C5_11 IRTS – Remote Operation
12 LA17_C5_12 OeVSV – Digital Voice network – exchange protocol – informational
13 LA17_C5_13 SSA – Application and IARU Region 1 support with respect to License Shared Access
14 LA17_C5_14 RSGB – Amateur Transponders on Geosynchronous and Geostation-ary Satellites
15 LA17_C5_15 RSGB – VHF Managers Handbook Structure and Future Direction
16 LA17_C5_16 C5 – Report from DX Records coordinator
17 LA17_C5_17 RSGB – Clarification and Extension of the IARU Locator System
18 LA17_C5_18 RSGB – C5 Agenda Items and Requests
19 LA17_C5_19 RSGB – 50 MHz Band Plan (52 – 54 MHz)
20 LA17_C5_20 RSGB – 50 MHz Band Plan to support Digital Innovation
21 LA17_C5_21 MRASZ – Revision of 50 – 52 MHz Band plan and Meteor Scatter Pro-cedure
22 LA17_C5_22 RSGB – 50 MHz Beacons
23 LA17_C5_23 UBA – Footnotes in the 2 m Band Plan
24 LA17_C5_24 UBA – All mode crossband repeaters and transponders
25 LA17_C5_25 REF – Frequency segments for Unmanned Machine Generated Mode
26 LA17_C5_26 UBA – Band plan 70 cm repeaters
27 LA17_C5_27 REF – Repeaters harmonized plan with 9 4 MHz Tx-Rx shift on the 430 – 440 MHz band
28 LA17_C5_28 OeVSV – 2 MHz bandwidth for LTE400 and CDMA high speed data networks on 433 MHz
29 LA17_C5_29 EDR – Alternative Narrow-Band working frequencies in the 2 300 – 2 400 – 2 450 MHz band
30 LA17_C5_30 RSGB – Millimetre Wave Bands and WRC-19
31 LA17_C5_31 RSGB – Millimetre Wave Progress and Innovation
32 LA17_C5_32 RSGB – 5 GHz Band Plan Clarification
33 LA17_C5_33 ZRS – Contest rules to be moved to IARU R1 web page
34 LA17_C5_34 ZRS – Diplomas from Region 1 VHF and UHF contests
35 LA17_C5_35 OeVSV – Change of the contest rules
36 LA17_C5_36 ARI – New method to store logs into the IARU Contest Robot
37 LA17_C5_37 ARI – Penalisation for a QSO completed via other communication methods
38 LA17_C5_38 ZRS – Treatment of Logs with evident transmit errors
39 LA17_C5_39 ARI – Modification of 5 3 11 Judging of entries
40 LA17_C5_40 ZRS – Working group to define common set of rules for “contest ro-bots”
41 LA17_C5_41 RSGB – Devolution of all IARU VHF – Microwave Contests
42 LA17_C5_42 RSGB – Activity Contests – Weekday evening scheduling
43 LA17_C5_43 ZRS – Combine SO6H and MO6G into single contest category
44 LA17_C5_44 ZRS – New MO SA section in IARU Region 1 VHF contest
45 LA17_C5_45 ZRS – New SO LP section in IARU Region 1 VHF contest
46 LA17_C5_46 ZRS – 9 cm band in the IARU Region 1 UHF Microwave contest
47 LA17_C5_47 RSGB – Contests – 6 Hour Section Rules
48 LA17_C5_48 RSGB – Contests – MGM Operating Procedures
49 LA17_C5_49 RSGB – Contests – MGM within IARU Contests

De commissie VHF-en-hoger zal zich verdiepen in de materie en is uiteraard blij met reacties hierover van belanghebbenden. De volledige teksten zijn hier te downloaden. Meningen graag naar vhf-en-hoger@veron.nl of naar het commissielid dat de betreffende activiteiten behartigt.

Er zal geen VHF-en-hoger commissielid naar de vergadering in Landshut gaan, de drie vertegenwoordigers van de VERON die daar wel naar toe gaan zullen het stemgedrag meenemen.

 

Promo van de VHF-en-hoger rubriek, als gesproken tekst

Een paar dagen voor het verschijnen van Electron staat op deze website een uitgebreide vooraankondiging van wat er in de rubriek VHF-en-hoger staat.

Deze keer (wat later) ook als mp3 bestand, dat te beluisteren is. Het is gemaakt met google translate, waar het feitelijk een kwestie is van de tekst er in gooien en op het luidsprekertje klikken. Op wat klemtonen en genegeerde punten na is het (voor zendamateurs) zeker goed te beluisteren.

Misschien handig om het te beluisteren in de auto?

Op verzoek ook als los (mp3) bestand beschikbaar.

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron mei 2017

Bij Commissiezaken raadt Chris, PA3CRX ons aan niet te wachten tot er een contest begint! Op de microgolfbanden wordt vaak met portabele apparatuur gewerkt die dan wordt opgegraven, maar juist buiten de contesten is er meer rust en ruimte voor experimenten. Verder aandacht voor de nieuwe “Gedragslijn Vergunningen Radiozendamateurs” die door Agentschap Telecom is gepubliceerd. In dit document komen een aantal zaken aan de orde, waaronder relaisstations, bakens, mogelijkheden voor een hoger zendvermogen voor F-amateurs.

John PH3UNX blikt terug op de zeer geslaagde VHF-en-hoger dag in Bunschoten-Spakenburg. De ontvangst met koffie en cake werd zeer gewaardeerd, vooral door de pechvogels die in een flinke file terecht waren gekomen wegens wegwerkzaamheden. De eerste lezing “Grootsignaalgedrag” werd door Rene PE1CMO gegeven. Hier werd een kijkje in de keuken gegeven bij het ontwikkelen van UHF zenders en ontvangers voor professionele toepassingen. Vervolgens reikt Gert PG5D de contestprijzen uit aan de winnaars in de diverse categorieën. Geen bekers meer, maar certificaten, voorzien van naam en call en een overzichtskaatje van de gewerkte stations. Hierna was het tijd voor de goed verzorgde lunch die zowel binnen als buiten kon worden genuttigd. Na de lunch vertelde Alex PA2CV op boeiende en humoristische wijze over de voorbereidingen en de ervaringen bij de 2m contest vanaf Trintelhaven, een afgelegen locatie langs de dijk van Lelystad naar Enkhuizen. De derde lezing werd verzorgd door Lex, PE1CVJ die beschreef hoe hij op basis van de Raspberry Pi een systeem heeft gebouwd waarmee een aantal transceivers, die in een mast geplaatst zijn, vanaf de grond kunnen worden gecontroleerd op SWR, stroomopname en temperatuur. De Raspberry Pi verzamelt al deze gegevens en laat deze op afstand via een LAN verbinding uitlezen in een Dashboard omgeving. Tenslotte sloot Gert PG5D de dag af met een lezing over de geschiedenis van Software Defined Radio en ging Gert ook in op de ontwikkelingen binnen de GNU Radio.

Bij Frequentiemanagement gaat John PH3UNX nog wat verder in op de al eerder genoemde Gedragslijn van het AT. Zo noemt John het loslaten van de frequentieshift, kleinere geografische afstanden tussen repeaters, het vrijgeven van de repeatermodulatie (analoog of digitaal).

Bij Amateursatellieten wordt gemeld dat de Fox-1C en Fox-1D satellieten gelanceerd zullen worden tijdens een andere missie dan de oorspronkelijk geplande Sherpa missie, die vertraging heeft opgelopen. Beide satellieten hebben een U/V relais aan boord (70 cm uplink en 2m downlink) en daarnaast een experimenteel relais van 23cm naar 2m. Vanuit het ISS worden regelmatig schoolverbindingen verzorgd. Ook Nederlandse scholen kunnen zo’n verbinding aanvragen. Tjeerd, PA3GNZ legt uit hoe hij telemetrie ontvangt van de FUNcube satellieten. Hij is begonnen met het ontvangen van FUNcube-1 via een binnenshuis opgesteld kruisdipool. De telemetrie wordt gedecodeerd door het dashboard, dit is te downloaden van de funcube warehouse site en dit dashboard zorgt automatisch voor het doorsturen van de gegevens. Vorig jaar heeft Tjeerd een opstelling gemaakt waarmee hij zijn eigen signaal via de transponder kan horen. Met een 70 cm yagi en een 2m Moxon beam op het balkon kon Tjeerd zijn CW signaal ontvangen. De audio van de set gaat naar de line-in van de PC, het programma SatPC32 zorgt voor het bijregelen van de frequentie van de set in verband met de dopplerverschuiving. Tjeerd heeft inmiddels zijn mogelijkheden uitgebreid met ontvangst van de FUNcube‑2 en de FUNcube‑5 (Nayif‑1).

 

Het Indiase ruimteagentschap heeft op 15 januari een raket gelanceerd met maar liefst 103 satellieten, een nieuw record. Een daarvan is de Nayif-1, deze bevat een AMSAT-N/UK transponder gebaseerd op het FUNcube-1 ontwerp. Deze satelliet heeft een actief standregelsysteem waardoor deze bijna niet tuimelt. Het Oscarnummer voor deze satelliet is Emirati Oscar 88, oftewel EO-88. Dank zij Nico PA0DLO is er duidelijkheid welke Keplerset bij deze satelliet hoort.

Bij Weak Signals een bijdrage van Frank, PA2M over het baken PI7SIX. Dit baken heeft hij na een stilte van bijna 10 jaar weer nieuw leven ingeblazen. Een belangrijke stimulans kwam van John, PE1GHG die kon zorgen voor een plaats op het EMC in Rotterdam, waar al meer bakens en repeaters actief zijn en waar John, PE1GHG al een aantal keren in Electron over heeft bericht. Nadat de aanvraag gehonoreerd was kon met de bouw begonnen worden. De oscillator is opgebouwd met een Si570die de toegewezen frequentie 50,425 MHz opwekt. Daarna komen een stuurtrap en een eindtrap. De besturing is uitgevoerd met een Arduino processor, dat was ook een leerzaam traject voor Frank. De software is daarna nog uitgebreid met een SWR beveiliging. Zodra de SWR boven de 1 op 2 komt wordt naar een laag vermogen teruggeschakeld. Als antenne is een kruisdipool toegepast. Op 4 mei 2016 is het baken aangezet, na een klein software hikje wat snel verholpen is zijn er nu al zo’n 150 DX meldingen ontvangen.
Bij Quality modes een bijdrage van Wil, PA0WBS met deel 2 over PI4EMC, de Rotterdamse bakens en repeaters. Hier gaat Wil in op de antennes en de overige apparatuur die PI4EMC draaiende houden. Op het dak, op 106 m boven zeeniveau, zijn de antennes over twee bestaande masten verdeeld. Voor de meeste repeater antennes zijn in de handel verkrijgbare exemplaren toegepast, waarbij de 2m antenne met zijn 6m lengte er letterlijk uit steekt. Deze gaf in maart 2015 de geest maar kon gerepareerd worden. Voor de bakens zijn andere antennes gebruikt, een kruisdipool voor 6m, voor 13 cm en hoger zijn slotted waveguide antennes gebruikt.

Bij ATV aandacht voor de maartcontest. De condities waren zowaar eens iets boven normaal. De meeste lokale verbindingen werden in het begin van de contest gemaakt en werd er ’s avonds verder gekeken. Het lukte Renny nog wel verbindingen met Limburg en Brabant te maken, een paar met Friesland, maar dat was het wel. Op zondag nog een paar die zaterdag niet lukten. Chris, PA3CRX was samen met Peter, PA3CWS naar de Loosdrecht afgereisd en zij hadden de antennes langs de waterkant opgesteld. Niet alles is gelukt, 6 cm ging beter dan 1,2 cm. Er zijn 22 logs ontvangen waarvan er twee stations portabel waren. De deelnemende stations waren verspreid  over het hele land wat op een kaartje goed in beeld komt. De 70 cm band was veel in trek, maar ook de banden boven de 13 cm band genoten grote belangstelling en meer deelnemers.

Bij nieuwe apparatuur de DF202 2m SDR transceiver speciaal bedoeld voor gebruik met transverters voor hogere frequenties. Het uitgangsvermoge is daarom laag gehouden (50mW) om zo de mixer van een transverter rechtstreeks aan te kunnen sturen. Aan de achterkant van de DF202 zijn maar liefst drie transverters aan te sluiten en is ook een stabiel 10 MHz signaal beschikbaar om de transverter te locken.

Daiwa heeft een nieuwe serie CN-901 SWR en vermogensmeters op de markt gebracht. Voor het gebied tot 200 MHz zijn er vermogensmeters van 1,5 kW tot zelfs 3kW beschikbaar. Voor het gebied boven 200 MHz heeft Daiwa ook meters beschikbaar maar die kunnen niet zoveel vermogen aan. De meters kunnen naar keuze met  SO239 connectors of N-connectors uitgerust zijn.

QYT heeft model KT-8900D als opvolger van de KT-8900 uitgebracht, een zeer compacte 2m en 70cm transceiver. Er kunnen maximaal 4 frequenties gelijktijdig beluisterd worden. Het uitgangsvermogen is vergoot to 25 W VHF en 20 W UHF. De gebruikelijke zend-ontvangbereiken zijn uitgebreid met extra ontvangbereiken van 220 tot 260 MHz en van 350 tot 390 MHz. Ook is er een ingebouwde FM radio. Verder natuurlijk de gebruikelijke geheugenkanalen, CTCSS enz.

Nu ook te beluisteren!

Overzicht VHF en hoger rubriek Electron april 2017

Bij Commissiezaken zien we een geruststellende mededeling dat alle informatie in de rubriek serieus is: geen aprilgrappen! Chris, PA3CRX memoreert dat we de komende maanden weer verhoogde Es (sporadische E)mogen verwachten. Via de website van Rob PE1ITR kunnen we een seintje krijgen als de band open is. Ook op onze eigen VHF-en-hoger website kunnen we de actuele situatie aantreffen.

Bij Amateursatellieten aandacht voor het Cubesat Launch Initiative van de NASA, als ondersteuning en promotie worden in de loop van de komende jaren 34 kleine satellietjes gelanceerd. De meeste hebben wetenschappelijke doelen, maar twee zijn voor amateurs interessant: het TJREVERB project met een mode VU FM repeater en de HuskySat-1 waarin een lineair VU relais komt, plus een 1200 baud BPSK baken. Verder een overzicht van de momenteel bruikbare satellieten. Ook worden een paar websites waar aanvullende informatie is te vinden genoemd. Onder het kopje ISS DATV aandacht voor de DATV uitzendingen die via de BATC op Internet gestreamd worden. Door speciale software worden de ontvangen uitzendingen van drie of vier stations gecombineerd tot een langer durende videostream. Het Indiase ruimteagentschap heeft op 15 januari een raket gelanceerd met maar liefst 103 satellieten, een nieuw record. Een daarvan is de Nayif-1, deze bevat een AMSAT-N/UK transponder gebaseerd op het FUNcube-1 ontwerp. Deze satelliet heeft een actief standregelsysteem waardoor deze bijna niet tuimelt. Het Oscarnummer voor deze satelliet is Emirati Oscar 88, oftewel EO-88. Dank zij Nico PA0DLO is er duidelijkheid welke Keplerset bij deze satelliet hoort.

Een nieuwe bijdrage van de crew van PI4EMC over de apparatuur op het Erasmus Medisch Centrum (EMC) in Rotterdam gaat over de rest van de repeaters en bakens. Eerst de historie van PI2RTD en PI3RTD in de periode vanaf 1997. In 2004 is er verhuisd naar het EMC, er wordt een overzicht van de huidige situatie gegeven. Aan de hand van het blokschema, wat voor beide repeaters nagenoeg identiek is wordt de opbouw beschreven. Voor beide repeaters wordt de Motorola MTR2000 toegepast in een VHF en een UHF uitvoering die uiterlijk hetzelfde zijn. Beide MTR2000’s kunnen op afstand in- of uitgeschakeld worden. Fe MTR2000 draait op een externe klok van 10 MHz die is afgeleid van een gps ontvanger waardoor de frequentiestabiliteit zeer goed is.

Bij ATV onder het kopje Frequentiemeterperikelen beschrijft Renny, PE1ASH hoe hij op zoek is naar een frequentiemeter om van 40 to 50 GHz te kunnen meten, alles in het kader van 47 GHz. Zijn huidige analyzer gaat tot 22 GHz en mixers zijn onbetrouwbaar vanwege de vele mengproducten. Renny kreeg bezoek van John PA7JB en die had een mooie absorptiefrequentiemeter waarmee hij kon constateren dat hij niet op 47 maar op “slechts” 38 GHz zat. Dus was er behoefte aan een eigen meetinstrument. Via eBay heeft Renny een frequentiemeter gekocht die zelfs doorliep tot 75 GHz. Alleen bleek nu de laagste te meten frequentie 50 GHz te zijn en dat is te hoog. Renny heeft het apparaat na wat aarzeling toch maar gedemonteerd en is aan het sleutelen gegaan. Uiteindelijk heeft hij een nieuwe resonator gebouwd. Het bouwproces is aan de hand van vele foto’s te volgen.

Vorige maand had Chris PA3CRX zijn ervaringen met de goedkope Nagoya antenne beschreven. Hij kreeg hierover een reactie van Geert Jan PE1HZG dat dit waarschijnlijk een namaak antenne betrof en dat je dus geen conclusies aan de kwaliteit mag verbinden.

Bij Andere tijdschriften in Radcom interessante informatie over digitale modes in de GHz banden. Sinds november is daarvoor de woensdagavond als activiteitsavond gelanceerd. Amateurs treffen elkaar dan rond 1296,165 MHz waar vooral wordt geëxperimenteerd met vliegtuigscatter. Hierbij wordt software van K1JT gebruikt, zoals WSJT-10 en WSJT-X. Verder blijken de modes MSK144 en JT4F minder problemen op te leveren dan de mode JT65c. Andy G4JNT heeft voor de volledigheid een checklist voor het gebruik van WSJT software opgesteld.

Diverse presentaties en foto’s van de VERON VHF-en-hoger dag 2017 op de website

Hoewel er vast nog het e.e.a. zal worden toegevoegd is hier vast een impressie te krijgen van de VHF-en-hoger dag 2017. Mooi weer, interessante lezingen, altijd leuk om zelfbouw te zien en vooral gezellig en ongedwongen.